Dołącz do nas

Bezpieczeństwo

Rozpoznawanie zagrożeń podstawą klasyfikacji substancji niebezpiecznych


W cyklu ABC bezpieczeństwa chemicznego pisałem wiele na temat rozbieżności w systemach klasyfikacji substancji niebezpiecznych obowiązujących w UE. Rozważania na ten temat byłyby niepełne bez uzupełnienia tych konstatacji omówieniem wykorzystywanych w tym celu specyficznych metod badań. Na wstępie należy podkreślić szczególną rolę w klasyfikacji tzw. metod badania zagrożeń nazywanych umownie „fizykochemicznymi”.

Bolesław Hancyk, Tadeusz Piotrowski

Należy więc wyjaśnić, co to określenie oznacza.
Za pomocą badań wykonywanych według uznanych międzynarodowo metod definiuje się zjawiska potencjalnie niebezpieczne, mogące występować podczas produkcji, obrotu i transportu towarów niebezpiecznych. Należy podkreślić, że pożądane wyniki uzyskiwane są w efekcie stosowania procedur typu „badanie metodą prób i błędów”, a więc nie są to ścisłe wielkości fizyczne.

Źródła metod badań

Stosowane obecnie w UE metody badań zagrożeń fizykochemicznych były opracowywane i udoskonalane przez ekspertów w dwóch organizacjach międzynarodowych – ONZ i OECD. W komisjach eksperckich ONZ dostosowywano metody badań do systemu bezpieczeństwa w transporcie, np. w Umowie Europejskiej ADR. Natomiast w zespołach ekspertów OECD pracowano przede wszystkim nad metodami oceny zagrożeń toksykologicznych i ekotoksykologicznych. Ze znacznie mniejszym zaangażowaniem eksperci OECD rozwijali metody badań i kryteria klasyfikacyjne zagrożeń fizykochemicznych, zharmonizowane z systemowymi kryteriami klasyfikacyjnymi wg dyrektywy 67/548/EWG.

Rozbieżność metod badań

Implementacja systemu GHS, poprawionego w UE na system CLP, wiązała się z koniecznością reklasyfikacji substancji na podstawie wyników badań zagrożeń fizykochemicznych, uzyskanych metodami wg ONZ, zawartymi w opracowanym „Podręczniku badań i kryteriów”. Natomiast, w odniesieniu do reklasyfikacji mieszanin (preparatów), przewidziano 5 letni okres przejściowy, w którym obowiązywać będzie w dalszym ciągu system klasyfikacyjny wg dyrektywy 67/548/EWG.
Przewidziano więc, że w okresie tym konieczne będzie użycie zaktualizowanych metod badań zagrożeń fizykochemicznych, a uzyskane wyniki będą wykorzystywane do klasyfikacji nowych i występujących już na rynku mieszanin. Miał temu służyć znowelizowany zbiór metod badań, opublikowany w rozporządzeniu Komisji (WE) 440/2008. Zebrane tam metody i kryteria klasyfikacyjne są niekiedy podobne do metod ONZ, ale nie są z nimi identyczne. Ponadto, w wielu przypadkach ich metryka pochodzi sprzed 15–20 lat. Jest więc oczywiste, że stosowanie tych metod będzie petryfikować „stary” system klasyfikacji.

bhpbhp

Ważny jest poziom badań

W Polsce badania właściwości fizykochemicznych substancji i mieszanin chemicznych wykonywane są, zgodnie ze wspomnianymi wyżej metodami, w Zakładzie Bezpieczeństwa Chemicznego i Elektryczności Statycznej Instytutu Przemysłu Organicznego (IPO)1 w Warszawie. Badania wykonywane są w ramach dwóch akredytowanych systemów jakości: DPL (Dobra Praktyka Laboratoryjna) oraz PN EN ISO 17025, dla potrzeb dokumentacji rejestracyjnych substancji wymaganych przez rozporządzenie REACH, jak również do klasyfikacji towarów niebezpiecznych w transporcie zgodnie z przepisami ADR/RID. Istniejąca w dalszym ciągu konieczność równoległego wykonywania badań zagrożeń fizykochemicznych stwarzanych przez te same substancje, ale odmiennymi metodami, pociąga za sobą u zleceniodawców niemałe, nieuzasadnione koszty.

Poniżej zestawiono przykładowe metody ustalania właściwości fizykochemicznych, opisane w Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 440/2008 z 30 maja 2008 r. (Dz.U. L 142/1 z 31.5.2008):
A.4. Prężność pary
A.9. Temperatura zapłonu
A.10. Zapalność (ciała stałe)
A.12. Zapalność (w kontakcie z wodą)
A.13. Właściwości piroforyczne ciał stałych i cieczy
A.15. Temperatura samozapłonu (ciecze i gazy)
A.16. Względna temperatura samozapłonu dla ciał stałych
A.17. Właściwości utleniające (ciała stałe)
A.21. Właściwości utleniające (ciecze)

Poniżej zestawiono zbiór wybranych metod badań substancji niebezpiecznych, zawartych w „UN Recommendations on the Transport of Dangerous Goods – Manual of Tests and Criteria” 2, wykorzystywanych dla potrzeb ich klasyfikacji zgodnie z przepisami transportowymi ADR/RID oraz dla analogicznych potrzeb w ramach rozporządzenia 1272/2008 (CLP):
Klasa 2 – Gazy (dotyczy aerozoli)
UN Test 31.4 Test zapłonu na odległość
UN Test 31.5 Test zapłonu w przestrzeni zamkniętej
UN Test 31.6 Test zapłonu piany aero¬zolowej
Klasa 3 – Materiały ciekłe zapalne
UN Test 32.4.1 Temperatura zapłonu
UN Test 32.4.3 Oznaczanie czasu wypływu za pomocą kubków wypływowych
UN Test L.1 Test rozdzielenia warstwy rozpuszczalnika
UN Test L.2 Badanie zdolności podtrzymywania palenia się cieczy
Temperatura początku wrzenia wg ASTM D86
Rozdział 2.3.4 ADR: Badanie dla oznaczenia podatności na płynięcie z użyciem aparatu zgodnego z ISO 2137:1985
Klasa 4.1 – Materiały stałe zapalne, materiały samoreaktywne oraz materiały wybuchowe stałe odczulone
UN Test N.1: Oznaczanie zapalności i prędkości spalania substancji stałych
Klasa 4.2 – Materiały samozapalne
UN Test N.2 Piroforyczność ciał stałych
UN Test N.3 Piroforyczność cieczy
UN Test N.4 Oznaczania zdolności substancji stałych do samonagrzewania
Klasa 4.3 – Materiały wytwarzające w zetknięciu z wodą gazy palne
UN Test N.5 Badanie substancji wytwarzających w zetknięciu z wodą gazy palne
Klasa 5.1 – Materiały utleniające
UN Test O.1 Test dla cieczy utleniających
UN Test O.2 Test dla ciał stałych utle¬niających
Klasa 8 – Materiały żrące
UN Test 37.4 Metody badania oddziaływania korozyjnego na metale

Specjalizacja to biegłość

Jak widać z przedstawionego zestawienia, lista wykonywanych badań jest obszerna i obejmuje szerokie spektrum właściwości materiałów niebezpiecznych, związanych z ich palnością i potencjałem utleniającym. Pozostałe właściwości – głównie wybuchowe i inne fizykochemiczne – są także badane w Instytucie, lecz przez laboratoria innych zakładów: Materiałów Wysokoenergetycznych, Stosowania i Formulacji Pestycydów oraz Syntezy i Technologii Substancji Aktywnych. W ten sposób jest zapewniony pełny zakres badań z metod grupy „A”, wymienionych w Rozporządzeniu Komisji (WE) NR 440/2008 oraz niezbędny zestaw metod dla badań transportowych w zakresie uprawnień posiadanych przez IPO, niezbędnych do klasyfikacji towarów niebezpiecznych zgodnie z przepisami RID/ADR.

Bolesław Hancyk, Tadeusz Piotrowski

Instytut Przemysłu Organicznego

Artykuł został opublikowany w miesięczniku Atest 04/2011

W tym wydaniu m.in.:

- Ciemna strona techniki
- Potrzebna zmiana systemu
- Mobbing – istota zjawiska
- Źle zorganizowana praca na wysokości
- Angielski dla behapowców

Zobacz pełny spis treści

DZIĘKUJEMY ŻE JESTEŚ Z NAMI!

Zainteresował Cię ten artykuł?
Podziel się nim ze znajomymi !


Kontynuuj
Reklama

Bezpieczeństwo

5,9 wypadków na 100 osób. Amazon zastąpi pracowników autonomicznymi robotami


Jak podaje branżowy raport „Primed for Pain” opracowany przez Strategic Organizing Center, wskaźnik poważnych obrażeń wśród pracowników Amazon (2020 r.) był o blisko 80 proc. wyższy niż wszystkich pozostałych pracodawców w branży magazynowej. Ponad 27 tys. zatrudnionych przez Amazon pracowników wymagało na skutek wypadku opieki medycznej wykraczającej poza udzielenie pierwszej pomocy lub nie było w stanie kontynuować pracy. (więcej…)


Kontynuuj

Bezpieczeństwo

Zagrożenia związane z pyłami palnymi


Amerykańska Chemical Safety Board (CSB) zebrała dane o 105 wybuchach pyłu zaistniałych w latach 2006-2017, które zostały następnie podzielone na kilka typów branż. Wykres CSB pokazuje, że wybuchy palnych pyłów występują w wielu branżach i operacjach. (więcej…)


Kontynuuj

Bezpieczeństwo

Środki i Technologie Ochrony Indywidualnej? W pandemii technologia wkracza do BHP.


Pandemia doprowadziła do rozproszenia pracy. Obok najpopularniejszego tzw. home office, funkcjonuje grupa pracowników fizycznych, którzy ze względu na obostrzenia sanitarne swoją pracę wykonują w pojedynkę, bez odpowiedniego nadzoru (samotny pracownik, ang. lone worker). Stwarza to dodatkowe problemy z zapewnieniem im bezpieczeństwa czy reagowania w sytuacjach awaryjnych. (więcej…)


Kontynuuj

Bezpieczeństwo

108,9 mln USD kary za wybuch w zakładzie firmy ConAgra Foods


W dniu 9 czerwca 2009 roku eksplozja gazu ziemnego zniszczyła zakład przetwórstwa mięsnego Slim Jim firmy ConAgra Foods. W wyniku wypadku zginęły 4 osoby, a 71 trafiło do szpitali. Do środowiska wyciekło ponad 8 ton szkodliwego amoniaku. W rezultacie firma ConAgra została obarczona 70% winy i zobligowana do wypłaty odszkodowań, których wartość wyniosła 108,9 mln USD. Zakład nigdy nie został odbudowany. (więcej…)


Kontynuuj

akcja partnerska

Wyższy poziom bezpieczeństwa w wymagającym środowisku produkcyjnym


Dzięki radarowemu systemowi LBK firma Leuze rozszerza ofertę rozwiązań bezpieczeństwa dla swoich klientów. System bezpieczeństwa 3D niezawodnie monitoruje strefy zagrożenia - nawet w warunkach występowania iskier i oparów spawalniczych, zanieczyszczeń oraz zapylenia.

Bezpieczeństwo operacyjne posiada najwyższy priorytet w środowiskach przemysłowych. Firma Leuze zapewnia obecnie klientom nowe możliwości w tym zakresie, w postaci radarowego systemu bezpieczeństwa LBK - pierwszego na świecie rozwiązania 3D do użytku w środowiskach produkcyjnych narażonych na wpływ zanieczyszczeń, iskier spawalniczych, wiórów/trocin, zadymienia, wilgoci lub oparów. Opracowany przez włoskiego producenta Inxpect S.p.A. i dystrybuowany przez Leuze system LBK zabezpiecza strefy zagrożenia w pobliżu maszyn i instalacji - nawet w trudnych warunkach procesowych.
- Dużą zaletą radarowego systemu bezpieczeństwa LBK jest jego odporność na wpływ środowiska produkcyjnego, przy jednoczesnym zachowaniu bardzo dużej czułości i niezawodnym wykrywaniu ruchu - mówi Jörg Packeiser, Marketing Safety w Leuze. - Warto również podkreślić, że technologia radarowa LBK monitoruje przestrzeń trójwymiarową, a nie tylko dwuwymiarową powierzchnię.

Radarowy system bezpieczeństwa LBK umożliwia niezawodne trójwymiarowe monitorowanie stref ochronnych w wymagających środowiskach produkcyjnych

Radarowy system bezpieczeństwa LBK umożliwia niezawodne trójwymiarowe monitorowanie stref ochronnych w wymagających środowiskach produkcyjnych

Czujniki rejestrują każdy ruch

System radarowy LBK reaguje na ruch i generuje sygnał przełączający, gdy tylko operator wkroczy na obszar monitorowany. W ten sposób firma Leuze chroni zarówno pracowników, jak i procesy technologiczne. Dzieje się tak, ponieważ rozwiązanie 3D przerywa procesy produkcyjne tylko wtedy, gdy ktoś faktycznie znajduje się w strefie zagrożenia. W ten sposób system unika niepotrzebnych przestojów i jednocześnie zwiększa dyspozycyjność maszyny lub instalacji. Po opuszczeniu przez personel strefy niebezpiecznej, maszyny mogą ponownie się uruchomić. Zastosowana technologia radarowa niezawodnie rozróżnia ludzi i obiekty statyczne, ponieważ bezbłędnie wykrywa nawet nieruchome osoby znajdujące się w chronionym obszarze. Obiekty statyczne, takie jak palety lub pojemniki z materiałami, można bez problemu pozostawić w strefie ochronnej, ponieważ nie powoduje to zakłócenia działania systemu.

System LBK bezbłędnie rozróżnia obiekty statyczne i dynamiczne

System LBK bezbłędnie rozróżnia obiekty statyczne i dynamiczne

Łatwa instalacja, elastyczność użytkowania

Radar bezpieczeństwa LBK jest wykorzystywany przede wszystkim do blokady restartu maszyn oraz do monitorowania obszarów ukrytych. Użytkownicy mogą dostosować go do swoich indywidualnych wymagań, określając liczbę i położenie czujników, zakres działania oraz kąt otwarcia dla wąskiej i szerokiej strefy ochronnej. System wykorzystuje również technologię radaru 3D do monitorowania obszarów na stopniach lub cokołach oraz znajdujących się za niemetalicznymi zasłonami. W celu zabezpieczenia większych obszarów można za pomocą kontrolera połączyć ze sobą do sześciu czujników radarowych.
W ten sposób system oferuje maksymalny obszar monitorowania o wymiarach 15 x 4 m. Poszczególne czujniki można łączyć w grupy, które w razie potrzeby można wyłączyć, umożliwiając w ten sposób dostosowanie systemu do wymagań dynamicznych procesów produkcyjnych. Kolejną zaletą radaru bezpieczeństwa LBK jest proste w obsłudze oprogramowanie konfiguracyjne, umożliwiające użytkownikom bezproblemowe zdefiniowanie parametrów systemu. Na życzenie klienta certyfikowani eksperci ds. bezpieczeństwa firmy Leuze mogą przeprowadzić konfigurację i uruchomienie systemu.

Więcej informacji o systemie można uzyskać na stronie leuze.com lub wysyłając wiadomość na adres Info.PL@leuze.com

DZIĘKUJEMY ŻE JESTEŚ Z NAMI!

Zainteresował Cię ten artykuł?
Podziel się nim ze znajomymi !


Kontynuuj

Bezpieczeństwo

Przygotuj organizację na nowy standard ISO 45003


Międzynarodowy standard zdrowia i bezpieczeństwa psychologicznego w miejscu pracy (ISO 45003) ma zostać opublikowany już w lipcu 2021 roku. Zagrożenia psychospołeczne zyskają więc należne miejsce w regulacjach, mając realny wpływ na pracowników, a przez to i na funkcjonowanie organizacji. (więcej…)


Kontynuuj

Popularne