Dołącz do nas

Ergonomia i zdrowie

Program ergonomiczny REBA


Metoda REBA jest szybką metodą ergonomicznej oceny stanowisk pracy, na których pracownicy skarżą się na dolegliwości ze strony układu ruchu. Uwzględnia obciążenie całego układu mięśniowo-szkieletowego związane zarówno z użyciem siły dla potrzeb wykonania określonego zadania, jak i koniecznością utrzymania niezbędnej pozycji ciała.

Zbigniew W. Jóźwiak

Wiarygodność metody REBA, opracowanej w 2000 r. przez S. Hognetta i L. McAtamneya przetestowana została na wielu grupach pracowników wykonujących pracę wymagającą wysiłku fizycznego i wykonywaną często w wymuszonych, niefizjologicznych pozycjach ciała.

W zależności od potrzeb można wykonać tylko ocenę czynności związanych z największym obciążeniem układu ruchu (np. podnoszenie ciężkich przedmiotów i/lub przyjmowanie wyraźnie niekorzystnych pozycji ciała) – dzięki temu uzyskuje się informację o ryzyku zawodowym i konieczności wprowadzenia interwencji ergonomicznej.

Zastosowanie tej metody po ewentualnym wdrożeniu interwencji pozwala na oszacowanie skuteczności wprowadzonych rozwiązań. Możliwe jest także wykonanie serii obserwacji (np. fotografii) czynności na stanowisku pracy (metoda obserwacji migawkowych) i dokonanie oceny średniego obciążenia układu ruchu w określonym czasie.

Ważną zaletą metody REBA jest łatwość w stosowaniu i szybkość uzyskiwania wiarygodnych wyników. Wynik końcowy uzyskiwany przy jej pomocy określa wielkość ryzyka wystąpienia dolegliwości ze strony układu mięśniowo-szkieletowego, a także zakres interwencji ergonomicznych niezbędnych do zmniejszenia tego ryzyka.

W sumie REBA stanowi doskonałe uzupełnienie innych, bardziej złożonych, ergonomicznych metod oceny stanowisk pracy zwłaszcza na pierwszym, wstępnym etapie oceny. Jej zalety przyczyniły się do jej spopularyzowania nie tylko wśród pracowników nauki, ale również wśród pracowników służb bhp. Sytuacja taka spowodowała potrzebę przygotowania specjalnego arkusza oceny ułatwiającego wykonanie szybkiej oceny bezpośrednio na stanowisku pracy. Taka właśnie wersja metody opracowana została w 2003 r. przez A. Hedge’a i wykorzystano ją do opracowania wersji skomputeryzowanej będącej jednym z celów niniejszego zadania - prostej postaci użytecznej podczas badań terenowych.

W praktyce dużym ułatwieniem stosowania metody REBA podczas oceny w terenie jest Karta oceny przy użyciu metody REBA. Karta drukowana jest dwustronnie – pierwsza strona ułatwia określenie liczby punktów odpowiadających pozycjom elementów układu ruchu, druga natomiast prowadzi „krok po kroku” przez kolejne etapy obliczeń. Wypełniona karta oceny może, wraz ze zdjęciem lub schematem pozycji ciała, stanowić dokumentację przeprowadzonego badania. Może być także wykorzystana do przeprowadzenia symulacji wyników usprawnienia stanowiska pracy – jej użycie wskazuje, które z ocenianych elementów (pozycja ciała, siła, jakość uchwytów itp.) najbardziej wpływają na wynik końcowy.

Schemat postępowania podczas stosowania metody REBA

schemat

Na pierwszym etapie oceniana zostaje (przy użyciu rysunków wzorcowych przedstawionych poniżej) pozycja tułowia, szyi i kończyn dolnych.

obciazenie tulowia

tabela tulow

Obciążenie szyi

obciazenie szyi

tabela szyja

obciążenie kończyn dolnych

obciazenie konczyn dolnych

tabela dolne

Tablica REBA A

następnie wartości dla ocenionych elementów układu ruchu podstawiane są do Tablicy REBA A w celu uzyskania dla nich wartości sumarycznej.

reba a

Do wartości tej dodawana jest odpowiednia (zgodnie z tabelą zamieszczoną poniżej) liczba punktów charakteryzujących obciążenie lub siłę zewnętrzną działające na pracownika otrzymując w efekcie Wynik A.

tabela obciazenie sila

Podobną procedurę stosuje się do pozostałych elementów układu ruchu.

obciążenie ramion

obciazenie ramion

tabela ramiona

obciążenie przedramion

obciazenie przedramion

tabela przedramiona

obciążenie nadgarstków

obciazenie nadgarstkow

tabela nadgarstki

Tablica REBA B

Korzystając z poniższej tabeli uzyskujemy wartość sumaryczną dla kończyn górnych, a po dodaniu punktów charakteryzujących jakość uchwytów z tabeli opublikowanej na dole strony, otrzymujemy Wynik B

tabela

Tabela charakteryzująca jakość uchwytów

tabela uchwyty

W rezultacie podstawienia wartości A i B do poniższej tablicy otrzymuje się Wynik C który, po zwiększeniu o liczbę punktów charakteryzujących aktywność pracownika podczas wykonywania ocenianego zadania (tabela Aktywność) pozwala na uzyskanie końcowej wartości REBA.

Tablica REBA C

wynik b

Tabela charakteryzująca aktywność pracownika

tabela aktywnosc

Porównanie uzyskanego wyniku całkowitego REBA z wartościami zamieszczonymi w tej tablicy pozwala na ocenę ryzyka powstania dolegliwości ze strony układu ruchu jak również ocenę konieczności zastosowania interwencji ergonomicznej w celu zmniejszenia poziomu ryzyka.

tabela wynik

Zbigniew W. Jóźwiak

DZIĘKUJEMY ŻE JESTEŚ Z NAMI!

Zainteresował Cię ten artykuł?
Podziel się nim ze znajomymi !


Kontynuuj
Reklama

Ergonomia i zdrowie

Ile pić, co pić, kiedy pić?


Co dziesiąty Polak w ogóle nie pije wody, a ponad 80 proc. z nas spożywa jej za mało w ciągu dnia – wynika z badań PBS dla Stowarzyszenia „Woda w Domu i w Biurze". Nie pijemy wody regularnie, lecz sięgamy po nią dopiero wtedy, gdy odczuwamy pragnienie. Większość z nas pije tylko 3-4 szklanki, czyli około litra wody dziennie, co stanowi zaledwie połowę zalecanej przez ekspertów normy. Jedynie 6 proc. respondentów spożywa odpowiednią jej ilość w ciągu dnia.

(więcej…)


Kontynuuj

Ergonomia i zdrowie

Raport: Długie godziny pracy mogą zwiększyć liczbę zgonów z powodu chorób serca i udarów


745 tysięcy pracowników zmarło w 2016 roku z powodu pracy dłuższej niż 55 godzin tygodniowo – podają we wspólnym raporcie WHO (Światowa Organizacja Zdrowia) oraz ILO (Międzynarodowa Organizacja Pracy). 398 tys. osób zmarło z powodu udaru, a 347 tys. z powodu chorób serca. W latach 2000-2016 liczba zgonów spowodowanych wielogodzinną pracą wzrosła z powodu udaru o 19% a chorób serca o 42%. Liczba osób pracujących przez wiele godzin szacowana jest na ok. 479 milionów pracowników, czyli 9% osób pracujących. (więcej…)


Kontynuuj

Ergonomia i zdrowie

Systemy do przechwytywania ruchu w analizach ergonomicznych


Pewne detale związane z ergonomią są trudne w dostrzeżeniu lub ocenie ze względu na niewielką widoczność, ale z perspektywy wielu godzin pracy mają bardzo duży wpływ na pracę na stanowisku. Te niewielkie, lecz istotne kwestie doskonale można uchwycić poprzez precyzyjne systemy do przechwytywania ruchu (z ang. „motion capture” lub w skrócie mocap).

Damian Dudło

Wiele firm w celu utrzymania lub zwiększenia sprawności stanowisk prowadzi analizy ergonomiczne. Polegają ona na porównaniu czynności wykonywanych podczas pracy na badanym stanowisku z obowiązującymi standardami czy potrzebami osób wykonującymi pracę.

Toyota jako lider w dziedzinie zarządzania produkcją w celu poprawy procesów i eliminacji wszelkich niepożądanych wpływów na jej przebieg od lat z powodzeniem wykorzystuje zaawansowane narzędzia do analizy ergonomicznej. Niektórzy czytelnicy mogli się już zetknąć z terminem motion capture lub też widzieć działanie sytemu do przechwytywania ruchu podczas wizyty w Toyota Motor Manufacturing Poland. Wraz z rozwojem tej technologii systemy do przechwytywanie ruchu stały się coraz bardziej przystępne i powszechnie możliwe do wykorzystania. Jak zatem tego typu rozwiązania są w stanie pomóc podczas analiz ergonomicznych?

System motion capture - czujniki i oprogramowanie.
System motion capture - czujniki i oprogramowanie.

Od dłuższego czasu przedsiębiorstwa wykorzystują tradycyjną, manualną analizę stanowisk pracy w celu zwiększenia ich efektywności. Niestety pewne detale związane z ergonomią są trudne w dostrzeżeniu lub ocenie ze względu na niewielką widoczność, ale z perspektywy wielu godzin pracy mają bardzo duży wpływ na pracę na stanowisku. Te niewielkie, lecz istotne detale doskonale można uchwycić poprzez precyzyjne systemy do przechwytywania ruchu (z ang. „motion capture” lub w skrócie mocap).

Systemy mocap z dużą dokładnością przechwytują ruch, a co ważniejsze wykluczają subiektywne obserwacje osoby analizującej nagranie video ruchu ciała na danym stanowisku. System rejestruje ruch takim jaki jest, zawężając do minimum ryzyko wystąpienia błędu pomiaru, który ma ogromny wpływ na ocenę pracy analizowanego stanowiska.

Przemysł filmowy oraz producenci gier komputerowych od lat wykorzystują te rozwiązania do wspomagania własnych projektów, podnosząc dokładności ruchów wirtualnych postaci i skracając czas realizacji produkcji. Aktualnie rozwiązania do przechwytywania ruchu, poza filmami i grami, wykorzystywane są również w rehabilitacji ludzi po wszelkiego rodzaju urazach, optymalizacji ruchu w sporcie oraz w analizach ergonomicznych stanowisk pracy. Systemy mocap z dużą dokładnością przechwytują ruch, a co ważniejsze wykluczają subiektywne obserwacje osoby analizującej nagranie video ruchu ciała na danym stanowisku. System rejestruje ruch takim, jaki jest, zawężając do minimum ryzyko wystąpienia błędu pomiaru, który ma ogromny wpływ na ocenę pracy analizowanego stanowiska. Aktualne rozwiązania mocap nie wymagają szczególnych warunków działania, dzięki czemu koszty są niewielkie w stosunku do możliwości. Nie bez znaczenia jest również krótki czas potrzebny do wykonania pomiarów w porównaniu do analogowych metod. W przypadku analizy RULA jest to czas ubrania zestawu, jego kalibracji oraz przesłania nagrania do oprogramowania. Czas oceny i dostarczania raportu jest znacznie krótszy aniżeli tradycyjna metoda oparta na obserwacji wzrokowej i pomiarach.

Systemy motion capture dzielą się głównie na optyczne i inercyjne. Systemy optyczne bazują na kamerach do rejestracji ruchu a inercyjne na czujnikach umieszczonych na ciele. W zastosowaniach przemysłowych systemy inercyjne zdecydowanie wiodą prym ze względu na możliwość rejestracji ruchu w obszarach niewidocznych dla systemów optycznych. W tych systemach problematyczne może okazać się pole magnetyczne oraz elementy stalowe, które mogą zakłócać działanie tego typu systemów, istnieją jednak rozwiązania które są w stanie sobie z tym problemem poradzić. Systemy inercyjne dostępne są w wersjach przewodowych oraz bezprzewodowych - te drugie szybciej się zakłada i co najistotniejsze w badaniu ergonomii nie krępują i nie ograniczają naturalnych ruchów.

Do poprawnego działania systemu konieczne jest wprowadzenie niezbędnych danych antropometrycznych takich jak wzrost, rozmiar stopy oraz opcjonalnie dodatkowych wymiarów, takich jak długość poszczególnych części ciała. W przypadku rozwiązania Xsens podczas analizy dane z czujników są przesyłane do komputera poprzez stację odbiorczą, gdzie oprogramowanie interpretuje sygnały tworząc model 3D w formie awataru poruszającego się zgodnie z ruchami osoby wykonującej pracę na stanowisku. Zasięg pomiarów wynosi około 50 m w zależności od rodzaju stacji odbiorczej i jest w zupełności wystraczający do rejestracji ruchu w otoczeniu przemysłowym. Sam system może rozróżniać zmianę poziomów np. wchodzenie po drabinie lub po schodach. Efekt jest dość spektakularny, ponieważ widzimy model 3D na ekranie komputera, który wykonuje dokładnie te same ruchy, co osoba w rzeczywistości. Jednak sama wizualizacja jest jedynie widowiskowym dodatkiem do tego, co dzięki takiemu rozwiązaniu możemy uzyskać. Prócz możliwości rejestracji ruchu, w ramach dodatkowych narzędzi jest możliwość realizacji analizy RULA, analizy chodu oraz analiza kątów poszczególnych części ciała.

Inne współpracujące oprogramowanie z motion capture o nazwie ViveLab Ergo jest bardziej zaawansowane w obszarze analiz i pozwala na ocenę i szybkie wygenerowanie raportów: RULA, OWAS, NASA-OBI, ISO 11226, EN 1005-4, test dosięgalności i mapę ciepła. W wielu sytuacjach po analizie nagrań może się okazać, że konieczne są działania korygujące. Oczywiście dysponując odpowiednimi pakietami oprogramowania jesteśmy w stanie sprawdzić alternatywne scenariusze, „co, jeśli” i poddać je ponownej ocenie. Wszystko po to, aby mieć pewność, że działania korygujące przyniosą pożądany skutek.

Ocena metodą RULA przy użyciu motion capture
Ocena metodą RULA przy użyciu motion capture

Dostęp do wymienionych narzędzi do analiz ruchu jest realizowany za pośrednictwem chmury i w obu przypadkach opłacamy subskrypcje wyłącznie na potrzeby bieżącego użycia (cena kompleksowego badania to 545 Euro za stanowisko). Bardziej zaawansowane rozwiązania pozwalają na określenie energii metabolicznej lub ryzyka wystąpienia urazu dolnej części pleców. W drugim przypadku konieczne jest nadanie ciężarów i sił działających na pracownika. Taką funkcjonalność posiadają rozwiązania firmy Siemens. Oczywiście tego typu aplikacje można użyć zanim stanowisko będzie istnieć, już na etapie koncepcji. W takim przypadku korzystamy ze standardów MTM lub rozszerzonej rzeczywistości (ang. AR - Augmented reality) czy też wirtualnej rzeczywistości (ang. VR - Virtual reality).

Niektóre problemy związane z ergonomią stanowisk pracy mogą zostać rozwiązana przez automatyzację lub robotyzację. Wiele jednak nie, ze względu na niekorzystny wskaźnik rentowności wdrożeń lub też znaczny poziom skomplikowania procesów. W takich wypadkach konieczne jest szukanie innych skutecznych i możliwości rozwiązań, jednym z których może być system motion capture, który przyspieszy analizy i pozwoli na miarodajną ocenę z wykluczeniem ryzyka błędów pomiarów.

Więcej informacji o systemie można uzyskać kontaktując się z redakcją portalu (link).

Damian Dudło

CTO Virtuity sp. z o.o.

DZIĘKUJEMY ŻE JESTEŚ Z NAMI!

Zainteresował Cię ten artykuł?
Podziel się nim ze znajomymi !


Kontynuuj

Ergonomia i zdrowie

Niebezpieczny jak praca biurowa


Siedzenie jest gorsze niż palenie, zabija więcej ludzi niż HIV i jest bardziej zdradzieckie niż skoki na spadochronie — twierdzi doktor James Levine, dyrektor Instytutu Przeciwdziałania Otyłości w Klinice Mayo, jednym z najlepszych szpitali na świecie. Dr Levine od lat lata bada wpływ siedzącego trybu życia na nasze zdrowie. Chociaż porównywanie siedzenia na krześle do palenia papierosów może się wydawać przesadne, badania nie pozostawiają żadnych wątpliwości.

(więcej…)


Kontynuuj

Bezpieczeństwo

Przygotuj organizację na nowy standard ISO 45003


Międzynarodowy standard zdrowia i bezpieczeństwa psychologicznego w miejscu pracy (ISO 45003) ma zostać opublikowany już w lipcu 2021 roku. Zagrożenia psychospołeczne zyskają więc należne miejsce w regulacjach, mając realny wpływ na pracowników, a przez to i na funkcjonowanie organizacji. (więcej…)


Kontynuuj

Ergonomia i zdrowie

Dobra akustyka w open space


Koncepty biur otwartych reklamowane są jako przejrzyste i komunikatywne strefy robocze. Jednakże planowanie takiego rodzaju biur jest pod wieloma względami kompleksowe. Szczególnie akustyka stanowi tu ogromne wyzwanie. Na ten temat krajowe zbiory reguł i normowanie przekazują do dyspozycji metody pomiarów i oceny.

(więcej…)


Kontynuuj

Popularne