Dołącz do nas

Ergonomia i zdrowie

Ergonomia jako zadanie służby bhp


Występując o zapewnienie ergonomii, pracownicy służby bhp powinni zwracać się wprost do pracodawców, co nie znaczy, że w przypadkach, gdy sytuacja nie wymaga znacznych nakładów finansowych czy istotnych zmian organizacyjnych, nie mogą problemów ergonomii rozwiązywać na szczeblu kierowników poszczególnych komórek organizacyjnych zakładu.

Lesław Zieliński

W szczególności powinno dotyczyć to takich przypadków, kiedy nieergonomiczne stanowiska pracy, maszyny, narzędzia albo nieergonomiczne sposoby wykonywania prac mogą pośrednio przyczynić się do zaistnienia wypadku przy pracy lub choroby, w tym zawodowej.

Obowiązki pracodawcy dotyczące wymagań ergonomii na stanowiskach czy w procesach pracy są zawarte w wielu przepisach prawa pracy – w jednych mówi się wprost o ergonomii, są to np.:
– Kodeks pracy – Dział dziesiąty, rozdział IV, art. 215 i art. 218: maszyny i inne urządzenia techniczne oraz narzędzia pracy powinny być tak kon­struowane i budowane, aby uwzględniały zasady ergonomii.
– Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe (DzU nr 148, poz. 973): § 4. Pracodawca jest obowiązany organizować stanowiska pracy z monitorami ekranowymi w taki sposób, aby spełniały one minimalne wymagania bhp oraz ergonomii, określone w załączniku do niniejszego rozporządzenia.
– Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 21 października 2008 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn (DzU nr 199, poz. 1228, ze zm.): § 16.1. Maszyna powinna być tak zaprojektowana i wykonana, aby w przewidzianych warunkach jej użytkowania ograniczyć do minimum dyskomfort, zmęczenie oraz obciążenie fizyczne i psychiczne odczuwane przez operatora. W tym celu należy zastosować zasady ergonomii, w tym (…).
– Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych (DzU nr 26, poz. 313, ze zm.) – rozporządzenie określa: obowiązki pracodawcy dotyczące zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych, wymagania dotyczące organizacji i sposobów wykonywania ręcznych prac transportowych, z uwzględnieniem wymagań ergonomii, dopuszczalne masy przemieszczanych przedmiotów, ładunków lub materiałów i dopuszczalne wartości sił niezbędnych do przemieszczania przedmiotu.
– Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 21 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla środków ochrony indywidualnej (DzU nr 259, poz. 2173): § 6.1. Środki ochrony indywidualnej w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa użytkowników tych środków powinny: (…) być zaprojektowane oraz wykonane zgodnie z wymaganiami ergonomii w taki sposób, aby w przewidywanych warunkach używania, do których są przeznaczone, użytkownik mógł normalnie wykonywać wszystkie czynności w przypadku zagrożenia, korzystając równocześnie z odpowiedniej ochrony na możliwie najwyższym osiągalnym poziomie.
– Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (DzU nr 180, poz. 1860, ze zm.) – tematyka ramowych programów szkoleń.
– Rozporządzenie Rady Ministrów z 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy (DzU nr 109, poz. 704, ze zm.) – zadanie nr 22: inicjowanie i rozwijanie na terenie zakładu pracy różnych form popularyzacji problematyki bhp oraz ergonomii.
– Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2007 r. w sprawie rzeczoznawców do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy (DzU nr 247, poz. 1835, ze zm.), § 14. 1. (…) Opiniowanie polega w szczególności na sprawdzeniu przez rzeczoznawcę zgodności przyjętych rozwiązań z przepisami bhp, wymaganiami ergonomii oraz z Polskimi Normami, a także na sprawdzeniu, czy przyjęte rozwiązania likwidują bądź ograniczają zagrożenia, jakie może spowodować projektowany proces technologiczny.

W innych przepisach ergonomia nie jest wymieniana z nazwy, co nie zmienia faktu, że wymagania właśnie jej dotyczą, np.:
– Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j.: DzU z 2003 r., nr 169, poz. 1650, ze zm.) – w § 39, dotyczącym ryzyka zawodowego, jest zapis mówiący jednoznacznie o ergonomii: dostosowanie warunków i procesów pracy do możliwości pracownika, w szczególności przez odpowiednie projektowanie i organizowanie stanowisk pracy, dobór maszyn i innych urządzeń technicznych oraz narzędzi pracy, a także metod produkcji i pracy – z uwzględnieniem zmniejszenia uciążliwości pracy, zwłaszcza pracy monotonnej i pracy w ustalonym z góry tempie, oraz ograniczenia negatywnego wpływu takiej pracy na zdrowie pracowników.
– Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU nr 75, poz. 690, ze zm.) – np.: wejścia, schody, poręcze, temperatura pomieszczeń.
– Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 29 listopada 2002 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (DzU nr 217, poz. 1833, ze zm.) – w szczególności wymagania dotyczące hałasu, mikroklimatu, promieniowania.
– Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 20 września 2001 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas eksploatacji maszyn i innych urządzeń technicznych do robót ziemnych, budowlanych i drogowych (DzU nr 118, poz. 1263) – np. wymagania dla narzędzi ręcznych.

Definicje z dziedziny ergonomii

Można spotkać się z wieloma definicjami z dziedziny ergonomii, od ściśle związanych z wydajnością pracy do tzw. humanistycznych. Oto przykładowe:
• Ergonomia jest to nauka zajmująca się badaniem warunków pracy, przystosowaniem narzędzi, maszyn, środowiska i warunków pracy do właściwości fizycznych i psychofizycznych człowieka, z punktu widzenia zapewnienia jak najefektywniejszych warunków wykonywania pracy.
• Ergonomia (wg J. Rosnera) bada funkcjonalne możliwości i właściwości człowieka w procesach pracy, które sprawiają, że praca staje się bardziej sprawna, a jednocześnie przyczyniają się do duchowego i fizycznego rozwoju człowieka pracującego, zapewniają mu bezpieczeństwo i wygodę oraz chronią jego zdrowie i zdolność do pracy.

Dla potrzeb bezpieczeństwa i higieny pracy, czyli kształtowania warunków pracy w sposób eliminujący czy ograniczający zagrożenia i niedogodności procesu pracy, bardziej adekwatna wydaje się być definicja J. Rosnera, obejmująca i wydajność pracy i jej humanizację.

Można powiedzieć, że w procesie pracy to nie człowiek ma się dostosować do stanowiska pracy, ale stanowisko pracy z całym swoim wyposażeniem i organizacją powinno być dostosowane do człowieka, aby mógł wydajnie i bezpiecznie pracować. Nie można jednak zapominać o tym, że w celu pełnego spełnienia wymogów ergonomii człowiek powinien kształcić się i doskonalić w metodach pracy, rozpoznawaniu zagrożeń i uciążliwości pracy, a także sposobach ich unikania i ograniczania. Dopiero po połączeniu tych działań będzie można mówić o spełnieniu wymogów bhp i ergonomii na stanowiskach pracy, czyli o maksymalnym zapewnieniu bezpieczeństwa zatrudnionym.

Zadania służby bhp dzielą się na te, które dotyczą nowych inwestycji czy modernizacji zakładu i te, które dotyczą czynnych stanowisk pracy. Podobnie ergonomia dzieli się na:
1) ergonomię koncepcyjną, która zajmuje się problematyką ergonomicznego projektowania zakładów, stanowisk pracy i metod pracy, a także zasad konstrukcji wszelkich urządzeń technicznych,
2) ergonomię korekcyjną, zajmującą się problematyką usprawniania istniejących już warunków i metod pracy w czynnych zakładach.

Sposoby funkcjonowania obu tych działów ergonomii są podobne i wzajemnie się uzupełniają.

W kontekście zadań służby bhp ergonomia koncepcyjna dotyczy działań (interwencji), gdy: tworzone są nowe stanowiska pracy; dokonuje się zakupów nowych maszyn, urządzeń, narzędzi; wprowadza się nowe technologie czy zmienia organizację pracy – w celu niedopuszczenia do stwarzania w przyszłości niekorzystnych relacji człowiek – maszyna, mogących być przyczyną dodatkowych zagrożeń czy uciążliwości. Należy pamiętać, że niektóre błędy popełnione na poziomie projektowania czy zakupów (wcześniej omówione zadania służby bhp) mogą być trudne do usunięcia na już czynnych stanowiskach pracy (np. drogi i systemy transportu, gabaryty pomieszczeń, urządzenia emitujące nadmierny hałas).

Natomiast ergonomia korekcyjna (praktyczna) dotyczy działań behapowców w codziennym wprowadzaniu bieżących korekt, usuwaniu niedogodności na czynnych stanowiskach pracy w zakresie: pomieszczeń pracy, technicznego wyposażenia stanowisk, sposobów wykonywania zadań, organizacji pracy, czynników środowiska pracy. Wszystko w celu poprawy warunków pracy i ograniczania zagrożeń.

Ergonomia na stanowiskach pracy

Podstawą do uzyskania danych normatywnych, dotyczących przystosowania urządzeń technicznych i organizacji pracy do człowieka, są kompleksowe badania pracy ludzkiej oraz badania antropometryczne człowieka.

W warunkach każdego zakładu pomocne będą:
1. Polskie Normy dotyczące ergonomii  – np.:
– PN EN 547-3+A1:2010P Bezpieczeństwo maszyn. Wymiary ciała ludzkiego. Część 3: Dane antropometryczne;
– PN EN 547-1+A1:2010P Bezpieczeństwo maszyn. Wymiary ciała ludzkiego. Część 1: Zasady określania wymiarów otworów umożliwiających dostęp całym ciałem do maszyny;
– PN EN 27243:2005P Środowiska gorące. Wyznaczanie obciążenia termicznego działającego na człowieka podczas pracy, oparte na wskaźniku WBGT;
– PN EN 12464-1:2012P Światło i oświetlenie. Oświetlenie miejsc pracy. Część 1: Miejsca pracy we wnętrzach;
– PN EN ISO 7010:2012E Symbole graficzne. Barwy bezpieczeństwa i znaki bezpieczeństwa. Zarejestrowane znaki bezpieczeństwa;
– PN EN ISO 7731:2009 Ergonomia. Sygnały bezpieczeństwa dla obszarów publicznych i obszarów pracy. Dźwiękowe sygnały bezpieczeństwa.

2. Ergonomiczne Listy Kontrolne to zestawy pytań umożliwiających badanie materialnych warunków i samej pracy ludzkiej ze względu na jej przystosowanie do człowieka.

3. Badanie wydatku energetycznego – im większy wydatek energetyczny niezbędny do wykonania zadania, tym praca mniej ergonomiczna. Nie wymaga udowadniania stwierdzenie, że człowiek przemęczony pracą łatwiej popełnia błędy zarówno produkcyjne, jak i związane z bezpieczeństwem pracy.

4. Wnioski z analizy przyczyn wypadków przy pracy, zdarzeń potencjalnie wypadkowych i chorób zawodowych. Powodem wielu wypadków jest niezachowanie warunków ergonomicznych przy wykonywaniu zadania, np.: ograniczona przestrzeń uniemożliwiająca przyjęcie bezpiecznej postawy przy dźwiganiu ciężarów; niezrozumienie sygnałów z powodu braku ich jednoznaczności (kolor, dźwięk) lub niemożliwości wyłonienia ich z ogólnego nadmiaru informacji; nieprawidłowe oświetlenie powodujące niedoświetlenie, olśnienia lub migotania światła; zbyt ciężkie narzędzie do wykonania czynności w ograniczonej przestrzeni; ochrony indywidualne ograniczające swobo­dę ruchów lub widzenia itd.

5. Kontrole warunków na stanowiskach pracy. Chodzi tu o przyjrzenie się procesowi pracy i zwrócenie uwagi: dlaczego pracownik pracę wykonuje na stojąco, a mógłby na siedząco; dlaczego wychyla się poza strefę bezpieczną; dlaczego pracuje przy zdjętej osłonie części wirujących; dlaczego nie włącza wentylacji odciągowej (czy np. z powodu niewygodnego dostępu, małej skuteczności, nadmiernego hałasu); dlaczego niechętnie używa np. fartucha spawalniczego czy innych środków ochrony indywidualnej; dlaczego części, materiały przenosi w rękach czy kieszeniach, zamiast używać skrzynki narzędziowej itd. Zdarza się, że ergonomiczny proces pracy staje się nieergonomiczny przez nieprawidłowe zachowania samych pracowników spowodowane tylko złymi nawykami czy rutyną.

6. Opinie pracowników. Pracownicy najlepiej wiedzą, co i w jakim stopniu utrudnia im wykonanie zadania, co powoduje największe zmęczenie czy znużenie pracą, a często mają propozycje, co wprowadzić, zmienić, aby poprawić warunki pracy. Bez rozmowy bezpośrednio na stanowisku pracy lub przy innej okazji (np. w czasie szkoleń, zbierania wyjaśnień i informacji podczas dochodzenia powypadkowego) można nie zauważyć wielu niedogodności czy wręcz zagrożeń.

7. Wyniki wydajności pracy. Jeżeli porówna się podobne stanowiska pracy z podobnymi maszynami, na których pracownicy o podobnych kwalifikacjach wykonują podobne produkty, a wydajność pracy znacznie się różni, to może świadczyć o tym, że właśnie ergonomia w swoich szczegółach wpływa na wydajność. Może to być uciążliwy hałas, nieodpowiednie oświetlenie, temperatura i wilgotność powietrza, przeciągi, przestrzeń pracy, dostęp do miejsc składowania, układy sterowania itp. Może to być spowodowane również nierytmicznością dostaw materiałów lub awaryjnością urządzeń i zbyt długim czasem ich napraw, co powoduje z jednej strony przerwy w pracy (odpoczynek), ale z drugiej wymaga późniejszego znacznego wysiłku fizycznego i psychicznego, by w terminie wykonać zadanie. Sytuacja taka jest powodem stresu, wprowadza nerwowość w pracy, pośpiech jest również przyczyną wielu wypadków przy pracy.

8. Informacje o zachorowaniach pracowników na choroby (nie tylko zawodowe) mające związek z warunkami pracy. Chodzi tu o sprawdzenie przy wykonywaniu jakich prac, przy jakim zatrudnieniu, w którym wydziale pracownicy najczęściej chorują, np.: na zapalenie korzonków nerwowych, schorzenia górnych dróg oddechowych, reumatyzm, choroby oczu (zapalenie spojówek) czy przeziębiają się. Dzisiaj uzyskanie tych informacji jest znacznie utrudnione, ale z działów kadr można otrzymać informacje ogólne, statystyczne, a od lekarza medycyny pracy (bez podawania nazwisk pacjentów) bardziej szczegółowe, pokazujące, które stanowiska, konkretne miejsca wykonywania pracy mogą być przyczyną konkretnych zachorowań, co może znaczyć, że warunki ergonomii nie są tam zachowane. Rozmowy z często chorującymi pracownikami również będą źródłem informacji o warunkach pracy.

Lesław Zieliński

były Główny Inżynier Zarządzania Bezpieczeństwem Pracy w KGHM Polska Miedź S.A. – Oddział Zakłady Górnicze „Lubin” w Lubinie

Artykuł został opublikowany w miesięczniku Atest 12/2013

W tym wydaniu m.in.:

- Identyfikacja zagrożeń – wprowadzenie do zagadnienia
- Ergonomiści zalecają drzemkę
- Wypalenie zawodowe pracowników służby bhp
- Przemysłowe podziemia
- Nadtlenki organiczne – czy ich stosowanie jest bezpieczne

Zobacz pełny spis treści

DZIĘKUJEMY ŻE JESTEŚ Z NAMI!

Zainteresował Cię ten artykuł?
Podziel się nim ze znajomymi !


Ergonomia i zdrowie

Niebezpieczny jak praca biurowa


Siedzenie jest gorsze niż palenie, zabija więcej ludzi niż HIV i jest bardziej zdradzieckie niż skoki na spadochronie — twierdzi doktor James Levine, dyrektor Instytutu Przeciwdziałania Otyłości w Klinice Mayo, jednym z najlepszych szpitali na świecie. Dr Levine od lat lata bada wpływ siedzącego trybu życia na nasze zdrowie. Chociaż porównywanie siedzenia na krześle do palenia papierosów może się wydawać przesadne, badania nie pozostawiają żadnych wątpliwości.

(więcej…)


Kontynuuj

Bezpieczeństwo

Przygotuj organizację na nowy standard ISO 45003


Międzynarodowy standard zdrowia i bezpieczeństwa psychologicznego w miejscu pracy (ISO 45003) ma zostać opublikowany już w lipcu 2021 roku. Zagrożenia psychospołeczne zyskają więc należne miejsce w regulacjach, mając realny wpływ na pracowników, a przez to i na funkcjonowanie organizacji. (więcej…)


Kontynuuj

Ergonomia i zdrowie

Dobra akustyka w open space


Koncepty biur otwartych reklamowane są jako przejrzyste i komunikatywne strefy robocze. Jednakże planowanie takiego rodzaju biur jest pod wieloma względami kompleksowe. Szczególnie akustyka stanowi tu ogromne wyzwanie. Na ten temat krajowe zbiory reguł i normowanie przekazują do dyspozycji metody pomiarów i oceny.

(więcej…)


Kontynuuj

Ergonomia i zdrowie

Zapobieganie zaburzeniom układu mięśniowo-szkieletowego u zróżnicowanej siły roboczej


Dlaczego w przypadku określonych grup pracowników istnieje większe prawdopodobieństwo wystąpienia zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego? Jakie bariery utrudniają zapobieganie takim zaburzeniom i zarządzanie nimi? Jakie inicjatywy dotyczące miejsc pracy okazały się skuteczne? (więcej…)


Kontynuuj

Ergonomia i zdrowie

Firmy ubezpieczeniowe z nadzieją i obawą przyglądają się egzoszkieletom


Na placach budowy na całym świecie jest wykorzystywanych obecnie ponad tysiąc egzoszkieletów a szacunki mówią, że ich liczba będzie rosła w coraz szybszym tempie. W niektórych przypadkach stają się one nawet obowiązkowym wyposażeniem. W miarę jak egzotechnologia wkracza do miejsc pracy, nieuchronnie staje się obiektem zainteresowania m.in. ze strony firm ubezpieczeniowych.

Egzoszkielety to noszone przez człowieka urządzenia, które zapewniają odczuwalną siłę wspomagającą (zazwyczaj ręki, dolnej części pleców lub ramion pracownika). Z punktu widzenia firm ubezpieczeniowych, ta technologia może nieść ze sobą kilka możliwości.

Zapobieganie urazom

Pierwszą możliwością może być zapobieganie lub zmniejszenie liczby urazów, które są skutkiem nieergonomicznych warunków pracy. Przykładem takiej pracy może być praca pielęgniarek (i pielęgniarzy), którzy są bardzo często narażeni na urazy podczas częstego podnoszenia pacjentów, co znacznie obciążają ich organizmy. Na dodatek długie zmiany nie zapewniają wystarczająco dużo czasu potrzebnego, żeby w pełni zregenerować organizm w ciągu tygodnia pracy. W efekcie grupy mięśni, które są kluczowe dla utrzymania ciała w stabilności, osłabiają się na tyle, że zawodzą i dochodzi do poważnego urazu. To samo dotyczy wielu innych powtarzających się i niewygodnych pozycji pracy, m.in. spawania, malowania, instalowania elementów sufitowych, kucania i schylanie się.

Teoretycznie, aby urządzenie typu wearable (ubieralne) było skuteczne w długoterminowym zapobieganiu urazom, nie musi wykonywać całej pracy. Wystarczy że zapewni wystarczające wsparcie podczas dnia pracy, tak aby organizm nie był przeciążony i wymagał krótszego czasu regeneracji między zmianami. Egzoszkielety wspierające ramię są dobrym przykładem tej zasady. Egzoszkielet barkowy zazwyczaj zapewnia jedynie ułamek siły potrzebnej do utrzymania ramion w pozycji uniesionej podczas wykonywania pracy nad głową.

Pracownicy chcą żyć zdrowo i przejść na emeryturę w dobrej kondycji fizycznej, aby móc cieszyć się emeryturą. Technologia egzo może im to umożliwić co z punktu widzenia firm ubezpieczeniowych mogłyby zmniejszyć liczbę roszczeń z tytułu urazów i niepełnosprawności.

Przeniesienie problemu

Technologia noszona dla fizycznego wspomagania człowieka może mieć również niezamierzone skutki, np. egzoszkielety pasywne wykorzystują elementy sprężynujące do zapewnienia wsparcia. Przenoszą one energię z wrażliwej części ciała, takiej jak ramiona czy dolna część pleców i za pomocą różnych materiałów i podkładek przekierowują ją do innego obszaru ciała. Możliwe jest, że urządzenia te przenoszą problem z jednej części ciała na inną.
Innym czynnikiem niskiego ryzyka jest to, że egzoszkielet może spowodować niepożądaną, trwałą zmianę w organizmie. W niektórych przypadkach, urządzenia przekierowują siły pod nienaturalnymi kątami. Nie jest jeszcze zbadane, jak kości i tkanki miękkie zareagowałyby lub zmieniły układ po dwóch lub więcej latach ciągłego ich stosowania.

Obie z powyższych możliwości mogą spowodować wzrost liczby dodatkowych roszczeń wobec firm ubezpieczeniowych. Jak w przypadku każdej nowej technologii, potrzeba czasu, analiz i badań, aby uzyskać jaśniejszy obraz sytuacji.

Innym zagrożeniem ze strony tej technologii w pracy i przemyśle jest możliwość, że ich wykorzystywanie może spowodować atrofię mięśni (osłabienie mięśni, ponieważ nie są już tak intensywnie używane). Takie zagrożenie wydaje się jednak mało prawdopodobne. Coraz trudniej znaleźć linię produkcyjną, na której nadal używa się śrubokrętów i grzechotek ręcznych, a mimo to żaden pracownik nie skarżył się na zanik mięśni spowodowany używaniem elektronarzędzi.

Powrót do pracy

Trzecią możliwością może być wykorzystanie egzoszkieletów do skrócenia czasu powrotu do pracy.
Możliwe jest zastosowanie egzoszkieletu jako wspomagania pracownika podczas odzyskania przez niego pełnej sprawności, po czym egzoszkielet zostałby zdjęty. Jest to temat budzący pewne kontrowersje. Z jednej strony, skrócenie koniecznego czasu wolnego od pracy z powodu urazu może być bardzo korzystne. Jednocześnie wykonywanie intensywnych fizycznie lub powtarzających się zadań, gdy organizm jest osłabiony, może prowadzić do większej liczby urazów.

Patrząc w przyszłość

Egzotechnologia w postaci rękawic elektrycznych, podparcia ramion, wspomagania podnoszenia, krzeseł bez krzeseł i egzoszkieletów całego ciała wkracza coraz mocniej na rynek pracy. Pracodawcy, managerowie, inspekcje oraz firmy ubezpieczeniowe już teraz powinni zastanawiać się, jakie skutki w krótszej i dłuższej perspektywie czasu może przynieść ta technologią.

[na podstawie Forbes]

DZIĘKUJEMY ŻE JESTEŚ Z NAMI!

Zainteresował Cię ten artykuł?
Podziel się nim ze znajomymi !


Kontynuuj

Ergonomia i zdrowie

Ile pić, co pić, kiedy pić?


Co dziesiąty Polak w ogóle nie pije wody, a ponad 80 proc. z nas spożywa jej za mało w ciągu dnia – wynika z badań PBS dla Stowarzyszenia „Woda w Domu i w Biurze". Nie pijemy wody regularnie, lecz sięgamy po nią dopiero wtedy, gdy odczuwamy pragnienie. Większość z nas pije tylko 3-4 szklanki, czyli około litra wody dziennie, co stanowi zaledwie połowę zalecanej przez ekspertów normy. Jedynie 6 proc. respondentów spożywa odpowiednią jej ilość w ciągu dnia.

(więcej…)


Kontynuuj

Popularne