Dołącz do nas

Ergonomia i zdrowie

Co przyniesie przyszłość?


W naszych czasach terminem pracy biurowej określa się różnorodne zawody związane z wysiłkiem umysłowym o różnym stopniu skomplikowania, począwszy od prostych czynności, niewymagających dużego intelektualnego zaangażowania, na pracach twórczych, o dużym stopniu odpowiedzialności skończywszy.

Dariusz Tyrka

Ten typ pracy występuje w bankach, firmach ubezpieczeniowych, doradczych, informatycznych, administracji państwowej, kancelariach prawniczych, podatkowych, a także w magazynach, na stacjach benzynowych i w sklepach. Od pozycji siedzącej i korzystania z komputera właściwie nie da się już uciec. W dobie rozwoju Internetu wiele osób po dniu spędzonym za przysłowiowym biurkiem, w domu również co najmniej na kilka godzin zasiada przed monitorem ekranowym, korzystając z dobrodziejstw sieci. W takim systemie pracy degradacja naszego zdrowia jest powolna, często zwykle niezauważalna na co dzień. Przyzwyczajamy się do pewnych dolegliwości, a część z nich odczujemy dopiero po latach.
Problemy ze wzrokiem, zwyrodnienia, częste bóle mięśni to najczęstsze skutki pracy biurowej. Niewinnie wyglądające czynności, takie jak np. z pozoru bezpieczne wpisywanie danych, wykonywane wielokrotnie w ciągu dnia, stanowią duże obciążenie dla organizmu. Praca przy komputerze wiąże się również z dużymi obciążeniami psychicznymi, ponieważ niesie za sobą dużą odpowiedzialność. Czynnościom wykonywanym często pod presją czasu i w warunkach napięć między pracownikami i pracodawcami towarzyszy stres, powodując zmęczenie, bóle głowy, frustracje. Prowadzi to do postępującej dehumanizacji stanowiska pracy (stres, wypalenie zawodowe). Często jest to także praca jednostajna i monotonna. Powtarzanie tych samych czynności prowadzi do znużenia i poczucia apatii, co powoduje nieuwagę i w konsekwencji prowadzi do potknięć, poślizgnięć i upadków, które mogą zakończyć się poważnymi obrażeniami.
Z ergonomicznego punktu widzenia, wszystkie prace biurowe, niezależnie od ich merytorycznych celów, można scharakteryzować, jako prace umysłowe, wykonywane w pozycji siedzącej. Konsekwencją pracy w tej wymuszonej pozycji jest obciążenie kręgosłupa oraz statyczne obciążanie mięśni tułowia. Długotrwały brak aktywności fizycznej powoduje również spowolnienie krążenia i spłycenie oddechu powodujące niedotlenienie, co prowadzi do zmniejszenia wydolności fizycznej i umysłowej.

Bomba z opóźnionym zapłonem

Wielogodzinna, nieprzerwana praca w pozycji statycznej stanowi duże zagrożenie dla zdrowia pracownika. Na dolegliwości układu mięśniowo-szkieletowego skarży się 50 proc. badanych mężczyzn i 70 proc. kobiet. Mimo iż wydają się one błahe, w istocie to ukryta bomba. Prowadzą bowiem do poważnych stanów zwyrodnieniowych w rejonie szyjno-barkowym, w palcach i nadgarstkach, a także okolicach ud i krzyża. Przynajmniej raz w roku na bóle kręgosłupa uskarża się 80 na 100 dorosłych. Intensywna praca wzrokowa w nieodpowiednich warunkach oświetlenia może także powodować lub pogłębiać zmęczenie. Na subiektywne dolegliwości związane ze zmęczeniem oczu na skutek pracy przy komputerze skarży się aż 90 proc. kobiet i 80 proc. mężczyzn.

Do statycznego przeciążenia dochodzi najczęściej: podczas kilkugodzinnej pracy w niezmiennej pozycji ciała (siedzenie, stanie) oraz przy braku aktywnej przerwy w pracy, złej organizacji miejsca pracy, niewłaściwym ustawieniu mebli, stosowaniu nieodpowiednich do wykonywanej pracy krzeseł i mebli biurowych, złych nawykach pracownika, nieprawidłowej pozycji ciała. Obciążenie statyczne może wynikać z utrzymywania jednej pozycji, bez możliwości jej zmiany przez 70 proc. czasu pracy.
Z danych Labour Force Survey (Brytyjski Główny Urząd Statystyczny) wynika, że rocznie ok. 2 mln Brytyjczyków pada ofiarą biurowych wypadków. Około 300 tys. z nich to zdarzenia na tyle poważne, że wymagają raportowania.

wykres

Według badań przeprowadzonych przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi i Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy, ponad 57 proc. stanowisk pracy łamie w sposób rażący minimalne wymagania ergonomii. Zdecydowana większość pracowników, bo aż 91 proc. skarży się na bóle pleców i karku, 62 proc. cierpi na bóle nadgarstków, 20 proc. uskarża się na notoryczne mrowienie w stopach, drętwienie łydek i opuchlizny nóg, a ponad 41 proc. na dolegliwości narządu wzroku

Warto także pamiętać, że zgodnie z par. 7 ust. 2 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 1 grudnia 1998 roku w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe, pracodawca powinien zapewnić pracownikom zatrudnionym na stanowiskach komputerowych łączenie przemienne pracy związanej z obsługą monitora ekranowego z innymi rodzajami pracy, nieobciążającymi narządu wzroku i wykonywanymi w innych pozycjach ciała – przy nieprzekraczaniu godziny nieprzerwanej pracy przy obsłudze monitora ekranowego lub co najmniej pięciominutową przerwę, wliczaną do czasu pracy po każdej godzinie pracy przy obsłudze komputera, którą powinniśmy wykorzystywać jak najlepiej dla zdrowia.
Obowiązkiem pracodawcy jest chronić zdrowie i życie pracowników poprzez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Ważnym aspektem pracy biurowej jest uświadomienie pracownikom, że nie jest to narzucone wewnętrznym regulaminem lub dyrektywą techniczną, lecz prawnym obowiązkiem każdego pracodawcy.
Kodeks pracy, przypisując pracodawcy obowiązki organizatora pracy, wymaga od niego dbałości, która zapewni warunki pracy niezagrażające życiu i zdrowiu pracowników. Regulują je przede wszystkim przepisy rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Wynika z nich m.in. obowiązek zapewnienia stanowisk pracy, które powinny być urządzone stosownie do rodzaju wykonywanych na nich czynności oraz psychofizycznych właściwości pracowników, przy czym wolna powierzchnia stanowiska powinna zapewnić pracownikowi swobodę ruchu wystarczającą do wykonywania pracy w sposób bezpieczny, z uwzględnieniem wymagań ergonomii, a także ochrony przed czynnikami szkodliwymi dla zdrowia. Pracodawca ma obowiązek nie tylko zapewnić pracownikom odpowiednie warunki pracy, ale także informować ich o uciążliwościach, niebezpieczeństwach i ryzyku zawodowym występującym w danym środowisku pracy. Zapewnienie bezpiecznych warunków pracy to także kwestia odpowiedniego podejścia samych pracowników. Mogą oni bowiem bezpośrednio oddziaływać na stan bezpieczeństwa pracy poprzez sugerowanie, konsultowanie i opiniowanie z pracodawcą najważniejszych kwestii z zakresu bhp. Przeprowadzanie konsultacji jest obowiązkiem wszystkich pracodawców, niezależnie od ilości zatrudnionych pracowników i charakteru prowadzonej działalności.
Praca biurowa jest określana jako lekka, jednak wykonywana w nieodpowiednich warunkach może stać się źródłem wielu uciążliwości prowadzących do pogorszenia stanu zdrowia i ogólnej kondycji fizycznej lub psychicznej pracownika, a w konsekwencji również znacznego spadku wydajności pracy. Ocenia się, że choroby zawodowe pojawiające się w związku z pracą biurową to choroby zawodowe przyszłości, przy czym chyba można zaryzykować twierdzenie, że teraźniejszość staje się przyszłością. Staną się one wkrótce najliczniejszą grupą wśród wszystkich dolegliwości związanych z pracą zawodową. Pomimo powszechnego przekonania o małym zagrożeniu, jakie praca biurowa za sobą niesie, musimy sobie zdać sprawę z niebezpieczeństw, jakie może powodować.

Opracowano na podstawie:
- Kodeks Pracy – Dział X Bezpieczeństwo i higiena pracy
- Rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. 2003 r. Nr 169, poz. 1650)
- Rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe. (Dz.U. 1998 r. Nr 148, poz. 973)
- www.statistics.gov.uk
- www.stat.gov.pl
- www.ciop.pl

Artykuł został opublikowany w miesięczniku Praca i Zdrowie 07÷08/2011

W tym wydaniu m.in.:

- Rozmowa z prof. zw. dr hab. inż. Zbigniewem Engelem, twórcą wibroakustyki
- Przygotowanie i realizacja prac na budowie zimą
- Targi A+A w Düsseldorfie
- Wymagania ergonomii dotyczące oprogramowania
- Zagrożenia psychospołeczne na stanowisku przedstawiciela handlowego - ocena ryzyka

Zobacz pełny spis treści

DZIĘKUJEMY ŻE JESTEŚ Z NAMI!

Zainteresował Cię ten artykuł?
Podziel się nim ze znajomymi !


Ergonomia i zdrowie

Niebezpieczny jak praca biurowa


Siedzenie jest gorsze niż palenie, zabija więcej ludzi niż HIV i jest bardziej zdradzieckie niż skoki na spadochronie — twierdzi doktor James Levine, dyrektor Instytutu Przeciwdziałania Otyłości w Klinice Mayo, jednym z najlepszych szpitali na świecie. Dr Levine od lat lata bada wpływ siedzącego trybu życia na nasze zdrowie. Chociaż porównywanie siedzenia na krześle do palenia papierosów może się wydawać przesadne, badania nie pozostawiają żadnych wątpliwości.

(więcej…)


Kontynuuj

Bezpieczeństwo

Przygotuj organizację na nowy standard ISO 45003


Międzynarodowy standard zdrowia i bezpieczeństwa psychologicznego w miejscu pracy (ISO 45003) ma zostać opublikowany już w lipcu 2021 roku. Zagrożenia psychospołeczne zyskają więc należne miejsce w regulacjach, mając realny wpływ na pracowników, a przez to i na funkcjonowanie organizacji. (więcej…)


Kontynuuj

Ergonomia i zdrowie

Dobra akustyka w open space


Koncepty biur otwartych reklamowane są jako przejrzyste i komunikatywne strefy robocze. Jednakże planowanie takiego rodzaju biur jest pod wieloma względami kompleksowe. Szczególnie akustyka stanowi tu ogromne wyzwanie. Na ten temat krajowe zbiory reguł i normowanie przekazują do dyspozycji metody pomiarów i oceny.

(więcej…)


Kontynuuj

Ergonomia i zdrowie

Zapobieganie zaburzeniom układu mięśniowo-szkieletowego u zróżnicowanej siły roboczej


Dlaczego w przypadku określonych grup pracowników istnieje większe prawdopodobieństwo wystąpienia zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego? Jakie bariery utrudniają zapobieganie takim zaburzeniom i zarządzanie nimi? Jakie inicjatywy dotyczące miejsc pracy okazały się skuteczne? (więcej…)


Kontynuuj

Ergonomia i zdrowie

Firmy ubezpieczeniowe z nadzieją i obawą przyglądają się egzoszkieletom


Na placach budowy na całym świecie jest wykorzystywanych obecnie ponad tysiąc egzoszkieletów a szacunki mówią, że ich liczba będzie rosła w coraz szybszym tempie. W niektórych przypadkach stają się one nawet obowiązkowym wyposażeniem. W miarę jak egzotechnologia wkracza do miejsc pracy, nieuchronnie staje się obiektem zainteresowania m.in. ze strony firm ubezpieczeniowych.

Egzoszkielety to noszone przez człowieka urządzenia, które zapewniają odczuwalną siłę wspomagającą (zazwyczaj ręki, dolnej części pleców lub ramion pracownika). Z punktu widzenia firm ubezpieczeniowych, ta technologia może nieść ze sobą kilka możliwości.

Zapobieganie urazom

Pierwszą możliwością może być zapobieganie lub zmniejszenie liczby urazów, które są skutkiem nieergonomicznych warunków pracy. Przykładem takiej pracy może być praca pielęgniarek (i pielęgniarzy), którzy są bardzo często narażeni na urazy podczas częstego podnoszenia pacjentów, co znacznie obciążają ich organizmy. Na dodatek długie zmiany nie zapewniają wystarczająco dużo czasu potrzebnego, żeby w pełni zregenerować organizm w ciągu tygodnia pracy. W efekcie grupy mięśni, które są kluczowe dla utrzymania ciała w stabilności, osłabiają się na tyle, że zawodzą i dochodzi do poważnego urazu. To samo dotyczy wielu innych powtarzających się i niewygodnych pozycji pracy, m.in. spawania, malowania, instalowania elementów sufitowych, kucania i schylanie się.

Teoretycznie, aby urządzenie typu wearable (ubieralne) było skuteczne w długoterminowym zapobieganiu urazom, nie musi wykonywać całej pracy. Wystarczy że zapewni wystarczające wsparcie podczas dnia pracy, tak aby organizm nie był przeciążony i wymagał krótszego czasu regeneracji między zmianami. Egzoszkielety wspierające ramię są dobrym przykładem tej zasady. Egzoszkielet barkowy zazwyczaj zapewnia jedynie ułamek siły potrzebnej do utrzymania ramion w pozycji uniesionej podczas wykonywania pracy nad głową.

Pracownicy chcą żyć zdrowo i przejść na emeryturę w dobrej kondycji fizycznej, aby móc cieszyć się emeryturą. Technologia egzo może im to umożliwić co z punktu widzenia firm ubezpieczeniowych mogłyby zmniejszyć liczbę roszczeń z tytułu urazów i niepełnosprawności.

Przeniesienie problemu

Technologia noszona dla fizycznego wspomagania człowieka może mieć również niezamierzone skutki, np. egzoszkielety pasywne wykorzystują elementy sprężynujące do zapewnienia wsparcia. Przenoszą one energię z wrażliwej części ciała, takiej jak ramiona czy dolna część pleców i za pomocą różnych materiałów i podkładek przekierowują ją do innego obszaru ciała. Możliwe jest, że urządzenia te przenoszą problem z jednej części ciała na inną.
Innym czynnikiem niskiego ryzyka jest to, że egzoszkielet może spowodować niepożądaną, trwałą zmianę w organizmie. W niektórych przypadkach, urządzenia przekierowują siły pod nienaturalnymi kątami. Nie jest jeszcze zbadane, jak kości i tkanki miękkie zareagowałyby lub zmieniły układ po dwóch lub więcej latach ciągłego ich stosowania.

Obie z powyższych możliwości mogą spowodować wzrost liczby dodatkowych roszczeń wobec firm ubezpieczeniowych. Jak w przypadku każdej nowej technologii, potrzeba czasu, analiz i badań, aby uzyskać jaśniejszy obraz sytuacji.

Innym zagrożeniem ze strony tej technologii w pracy i przemyśle jest możliwość, że ich wykorzystywanie może spowodować atrofię mięśni (osłabienie mięśni, ponieważ nie są już tak intensywnie używane). Takie zagrożenie wydaje się jednak mało prawdopodobne. Coraz trudniej znaleźć linię produkcyjną, na której nadal używa się śrubokrętów i grzechotek ręcznych, a mimo to żaden pracownik nie skarżył się na zanik mięśni spowodowany używaniem elektronarzędzi.

Powrót do pracy

Trzecią możliwością może być wykorzystanie egzoszkieletów do skrócenia czasu powrotu do pracy.
Możliwe jest zastosowanie egzoszkieletu jako wspomagania pracownika podczas odzyskania przez niego pełnej sprawności, po czym egzoszkielet zostałby zdjęty. Jest to temat budzący pewne kontrowersje. Z jednej strony, skrócenie koniecznego czasu wolnego od pracy z powodu urazu może być bardzo korzystne. Jednocześnie wykonywanie intensywnych fizycznie lub powtarzających się zadań, gdy organizm jest osłabiony, może prowadzić do większej liczby urazów.

Patrząc w przyszłość

Egzotechnologia w postaci rękawic elektrycznych, podparcia ramion, wspomagania podnoszenia, krzeseł bez krzeseł i egzoszkieletów całego ciała wkracza coraz mocniej na rynek pracy. Pracodawcy, managerowie, inspekcje oraz firmy ubezpieczeniowe już teraz powinni zastanawiać się, jakie skutki w krótszej i dłuższej perspektywie czasu może przynieść ta technologią.

[na podstawie Forbes]

DZIĘKUJEMY ŻE JESTEŚ Z NAMI!

Zainteresował Cię ten artykuł?
Podziel się nim ze znajomymi !


Kontynuuj

Ergonomia i zdrowie

Ile pić, co pić, kiedy pić?


Co dziesiąty Polak w ogóle nie pije wody, a ponad 80 proc. z nas spożywa jej za mało w ciągu dnia – wynika z badań PBS dla Stowarzyszenia „Woda w Domu i w Biurze". Nie pijemy wody regularnie, lecz sięgamy po nią dopiero wtedy, gdy odczuwamy pragnienie. Większość z nas pije tylko 3-4 szklanki, czyli około litra wody dziennie, co stanowi zaledwie połowę zalecanej przez ekspertów normy. Jedynie 6 proc. respondentów spożywa odpowiednią jej ilość w ciągu dnia.

(więcej…)


Kontynuuj

Popularne