Szukasz ochron indywidualnych? Może odpowiednich szkoleń? Zobacz co proponujemy w Katalogu BHP!

Toggle Bar

Analiza bezpieczeństwa zadania cz. 2

Typography

Kiedy należy ją stosować? Analiza bezpieczeństwa zadania powinna być stałym elementem każdego dobrego systemu zarządzania bezpieczeństwem pracy. Jest to najlepsza praktyka bhp, ale niedoceniana w normach, przepisach krajowych, czy codziennej praktyce wielu organizacji. Jest ona szczególnie godna polecenia w przypadku zadań niebezpiecznych, rzadko wykonywanych.

Jerzy Karczewski, Krystyna Karczewska

ABZ w systemie bezpieczeństwa pracy

Przeprowadzona przez osoby z dozoru bezpośredniego odpowiadające za bezpieczeństwo swoich pracowników, zatwierdzona przez wyższy dozór, stanowi znakomite narzędzie do planowania bezpiecznego wykonania zadania oraz skutecznej komunikacji z wykonującymi je pracownikami. Analiza pozwala na poinformowanie pracowników i omówienie, jakie zagrożenia wystąpią w kolejnych etapach pracy i jakie środki ochrony są bezwzględnie konieczne, aby zapewnić akceptowany poziom ryzyka.

Standardowa analiza zadania składa się z trzech kolumn:
• Opis etapu zadania.
• Zagrożenia występujące w danym etapie i potencjalne skutki (w wielu firmach opisywane są skutki dla człowieka, środowiska, mienia firmy itp.).
• Środki ochrony niezbędne dla zapewnienia akceptowane- go poziomu ryzyka.

Niektóre firmy dodają inne informacje, na przykład:
• Podstawa prawna, instrukcja.
• Oszacowanie i ocena ryzyka.

W tabeli podany został typowy, nieskomplikowany formularz do ABZ.

tabela
Formularz można oczywiście jeszcze uprościć usuwając zbędne kolumny. Jako minimum należy zostawić kolumny: 2, 3 oraz 5.

W firmach, w których analiza bezpieczeństwa zadania jest stosowana na co dzień, służy ona jako podstawowy dokument do zapoznania/przypomnienia pracownikom, z jakimi zagrożeniami należy liczyć się w danym etapie wykonywania zadania i jakie środki ochrony są w związku z tym niezbędne [9].

ABZ w praktyce

W ubiegłym miesiącu specjalista ds. bhp z dużego zakładu zwrócił się do nas z pytaniem o analizę bezpieczeństwa zadania (chociaż tego tak nie nazwał) oraz analizę ryzyka w ostatniej minucie. Chciał wiedzieć, czy te rozwiązania pomogą mu w lepszym organizowaniu prac niebezpiecznych. Po kilku mi- nutach rozmowy doszliśmy do wspólnego wniosku, że właśnie tak jest.

Zastanawiając się nad wbudowaniem ABZ oraz PP (pisemne polecenia na pracę) w system bezpieczeństwa pracy narysowaliśmy następujący prosty diagram.

rys 2

Prosty schemat wykonywania prac niebezpiecznych

Na diagramie mamy z lewej strony dwa punkty decyzyjne:
1. Czy polecenie pisemne jest wymagane? Mamy dwa źródła takich wymagań: przepisy zewnętrzne (prawo) oraz wewnętrzne procedury. Jeśli tak, wystawiane jest polecenie pisemne (PP).
2. Czy zadanie jest niebezpieczne?

Odpowiedź na to pytanie najczęściej oparta będzie na oszacowaniu poziomu ryzyka i podjęciu adekwatnej decyzji.

rys 3

Przyjęliśmy trzy poziomy ryzyka: wysokie, średnie, niskie.
• stosowanie ABZ i PP (wysokie ryzyko) lub
• niestosowanie ABZ i PP (niskie ryzyko).

Trzecia możliwość (średnie ryzyko) powinna naszym zdaniem być zostawiona do decyzji osoby odpowiedzialnej za bezpieczne wykonanie zadania (kierownik odpowiedniego szczebla). Przy założeniu, że w przypadku polecenia pisemnego ABZ jest zawsze wykonywana, kierownik może podjąć jedną z trzech decyzji:
• ABZ i PP są potrzebne,
• ABZ jest potrzebna, PP nie jest potrzebne,
• ABZ i PP nie są potrzebne.

Uważamy, że w sytuacji średniego ryzyka kierownik powinien wziąć pod uwagę dodatkowe czynniki, takie jak:
• Czy zadanie jest wykonywane przez pracowników organizacji, czy przez podwykonawców?
• Czy pracownicy posiadają wystarczające doświadczenie z wykonywaniem podobnych/ta- kich samych zadań?
• Czy znają oni warunki wykonania zadania (zagrożenia miejscowe)?
• Jak często to zadanie jest wykonywane przez pracowników?

Każdy z powyższych czynników może wpływać na rzeczywisty poziom ryzyka wykonania danego zadania przez konkretnych pracowników w konkretnych warunkach. Z tego powodu kierownik powinien podjąć ostateczną decyzję i wybrać jedną z trzech możliwości opisanych powyżej.

I jeszcze jeden ważny problem do rozważenia: stosowanie ABZ w PP. Uważamy, że elementem każdego PP powinna być ABZ. De facto tak właśnie się dzieje, gdyż w poleceniu należy podać stosowane środki ochrony. Nie jest istotne, czy analiza prze- prowadzana jest sposób formalny, czy też nie. Ważne jest, aby środki ochrony były konkretne i specyficzne dla danego zadania/pracy.

Na zakończenie podajemy przykład autentycznej analizy bezpieczeństwa zadania udostępniony przez p. Edytę Dudkowiak, koordynatora ds. Systemu Bezpieczeństwa HSE w PGNiG SA Oddział w Zielonej Górze, w którym do systemu HSE wprowadzono analizę bezpieczeństwa zadania. Przykładowa analiza dotyczy niebezpiecznego zadania związanego z montażem. Warto podkreślić, że w rozwiązaniu przyjętym w PGNiG SA Oddział Zielona Góra analiza bezpieczeństwa zadania:
• obejmuje zagadnienia bhp oraz ochrony środowiska,
• jest zawsze częścią pisemnego polecenia na pracę,
• jest wymagana również od wykonawców i podwykonawców.

bhp1 bhp2

Podsumowanie

ABZ jest niezbędnym elementem skutecznego systemu ograniczania ryzyka do poziomu akceptowanego dla danej organizacji. ABZ jest wymaganiem ujętym w normach SCC (wersja niemiecka) i VCA (wersja holenderska), gdyż zleceniodawca zanim dopuści wykonawcę do pracy chce upewnić się, że dane zadanie zostało prawidłowo przeanalizowane, a niezbędne środki ochrony zostały dokładnie opisane. Warto dodać, że wymaganiem normy jest również:
• przedstawienie wyników analizy bezpieczeństwa zadania zleceniodawcy, nawet wtedy, gdy on tego nie wymaga,
• zapoznanie wszystkich pracowników, zarówno własnych, jak i podwykonawców z wynikami ABZ, czyli omówienie bezpiecznego wykonania danego zadania.

ABZ – jako uzupełnienie oceny ryzyka zawodowego – powinna być stałym elementem każdego dobrego systemu zarządzania bhp. A biorąc pod uwagę obecny stan wiedzy – składnikiem praktycznie niezbędnym, wypełniającym lukę pomiędzy szkoleniem, zapoznaniem z oceną ryzyka a potrzebą znajomości konkretnych zagrożeń i konkretnych środków ochrony w wielu szczególnie nierutynowych, niebezpiecznych zadaniach wykonywanych bardzo często bez upewnienia się, czy pracownicy znają zagrożenia, czy wiedzą jakie środki i dlaczego powinny być stosowane, czy posiadają świadomość i motywację do ich stosowania. Takie zadania stawiamy właśnie przed ABZ.

Jerzy Karczewski, Krystyna Karczewska

okladka

Artykuł został opublikowany w miesięczniku Przyjaciel Przy Pracy 11/2013

W tym wydaniu m.in.:

- Podstawa programowa przywiązuje dużą wagę do kształtowania postaw uczniów
- Doświadczenia przy aplikowaniu Dokumentu Zabezpieczenia Przed Wybuchem w przemyśle (cz. 2)
- STOP! Zagrożenie zdrowia i życia pracowników
- Nieprawidłowości podczas eksploatacji pilarki
- Gwałtowne odblokowanie pasa transportowego podczas spinania naczepy z pojazdem

Zobacz pełny spis treści