Szukasz ochron indywidualnych? Może odpowiednich szkoleń? Zobacz co proponujemy w Katalogu BHP!

Toggle Bar

Środki ochrony indywidualnej chroniące przed zakłóceniowym łukiem elektrycznym

Typography

Podczas prac z instalacjami elektrycznymi mogą pojawić się zakłóceniowe łuki elektryczne, które wydzielają ogromne ilości energii w ciągu ułamków sekundy i tym samym stanowią śmiertelne zagrożenie dla osób znajdujących się w pobliżu. W celu lepszego zwalczania tych zagrożeń w praktyce grupa robocza działająca przy Komisji Ochrony Pracy i Normalizacji określiła cele i wymagania dla badań naukowych dotyczących ochrony przed zakłóceniowym łukiem elektrycznym.

Corado Mattiuzzo

Zakłóceniowy łuk elektryczny to rozładowanie energii w formie wysokiej temperatury, której towarzyszy fala ciśnienia, głośny wybuch, błysk oraz promieniowanie. Te różne formy narażenia nie stanowią jednak jedynego powodu, dla którego ocena ryzyka przy instalacjach elektrycznych jest procesem tak bardzo złożonym. Dzieje się tak zwłaszcza dlatego, że w przeciwieństwie do na przykład narażenia na hałas, zagrożenia te nie mogą zostać określone ilościowo. Bardzo trudno określić na podstawie charakterystyki instalacji i potencjalnej emisji rzeczywisty poziom ekspozycji, na którą narażony jest pracownik, szczególnie w formie energii padającej. Operator jest jednak w stanie przeprowadzić analizę zagrożenia w oparciu o charakterystykę instalacji i zadecydować o tym, czy i w jakich warunkach można bezpiecznie pracować. Na podstawie oceny ryzyka pracodawca jest zobowiązany zapewnić pracownikom środki ochrony indywidualnej, które redukują energię występującą w przypadku zakłóceniowego łuku elektrycznego i chronią skutecznie na przykład przed oparzeniami drugiego stopnia

DKE1 opracowuje obecnie metody mające służyć określaniu charakterystyki instalacji. Mają one umożliwić operatorom sklasyfikowanie instalacji zgodnie z potencjalnym poziomem energii padającej, tak aby można było odpowiednio dobrać środki ochrony indywidualnej. Pytanie jakie środki ochrony indywidualnej są odpowiednie dla danej energii padającej jest jednocześnie zagadnieniem poruszanym w kontekście serii norm EN (IEC) 614822 dotyczących środków ochrony indywidualnej stosowanych podczas prac z łukiem elektrycznym. W przeciwieństwie do bardziej subiektywnych, czysto wizualnych metod używanych dotychczas3 , metody badawcze określone w normach opierają się na określonych poziomach energii padającej, które pozwalają na zmierzenie penetracji ciepła przez ŚOI i w związku z tym na określenie odpowiedniej klasy ochrony.

Dyskusja na temat normalizacji środków ochrony indywidualnej

Zgodnie z normą EN 61482-1-2 przyjęto średnią w wysokości 423 kJ/m2 dla energii termicznej w badaniach odzieży ochronnej o najwyższej klasie ochrony (klasa 2). Jednak ze względu na to, że przy pracy na otwartych instalacjach z łukiem o niskim lub średnim napięciu może wystąpić wyższa energia padająca, krytycy normy poddają pod wątpliwość jej odniesienie do warunków rzeczywistych sugerują, że konieczna może być trzecia klasa ochrony. Z punktu widzenia prewencji dyskusyjne jest w ogóle zagadnienie, czy praca łącząca się z możliwością wystąpienia energii padającej o tak wysokim poziomie powinna być wykonywana pod napięciem, nawet jeśli ŚOI zapewnią lepszą ochronę przed działaniem wysokiej temperatury, ponieważ środki te nie zapewniają ochrony przed skutkami wystąpienia innych zagrożeń takich jak wybuch czy fala ciśnienia.
Tak jak w przypadku wielu innych norm dotyczących środków ochrony indywidualnej, wymagania dotyczące badań zawarte w normie EN 61482-1-2 (oraz IEC 61482-2) nie odzwierciedlają dokładnie charakterystyki instalacji, z którymi mamy do czynienia w warunkach rzeczywistych. Zamiast tego wykorzystują one inne parametry, które są bardziej odpowiednie dla badań, aby symulować narażenie przed którym środki ochrony indywidualnej mają zapewnić ochronę. prowadzi to często do pomyłek, ponieważ operatorzy błędnie zakładają, że ŚOI dla których przeprowadzono badania zgodnie z normą, mogą być stosowane wyłącznie w przypadku instalacji o takiej samej charakterystyce jak instalacja testowa. Jednak w warunkach rzeczywistych symulowane poziomy energii padającej pokrywają w dużej mierze możliwe poziomy ekspozycji.

Wspólne cele

Grupa robocza działająca przy Komisji Ochrony Pracy i Normalizacji (KAN) uzgodniła wspólne cele, dzięki którym będzie można uzyskać jeszcze większą ochronę przed zagrożeniami związanymi z występowaniem zakłóceniowego łuku elektrycznego. Niektóre z tych celów mają zostać włączone do działalności normalizacyjnej:
• Dostarczanie informacji o zagrożeniach związanych z występowaniem zakłóceniowego łuku elektrycznego oraz ograniczeniach związanych z działaniem instalacji elektrycznych
• Wdrożenie działań ukierunkowanych na eliminację zagrożeń u źródła
• Pomoc dla operatorów w przeprowadzaniu oceny ryzyka
• Rozpoczęcie następujących projektów badawczych:
   - Badanie szkodliwego działania na skórę, rogówkę i siatkówkę
   - Kwantyfikacja widm łuku
   - Analiza produktów pizolitycznych
   -Pomiar maksymalnych poziomów hałasu
   - Rejestracja maksymalnych prądów zwarciowych w raportach z wypadków
   - Badania porównawcze odpowiedniego opracowania metod badawczych przesyłania prądu
Grupa robocza będzie kontynuowała prace nad tymi zagadnieniami.

1 Niemiecka Komisja ds. Elektrotechniki, Elektroniki i Technik Informacyjnych
2 "Prace pod napięciem - Odzież ochronna chroniąca przed skutkami termicznego działania łuku elektrycznego"
3 Na przykład była norma ENV 50354

Corado Mattiuzzo

kan

Artykuł został opublikowany w kwartalniku KanBrief 3/2009

W tym wydaniu m.in.:

- Ochronniki słuchu: wartości skorygowane zapełniają lukę między badaniami laboratoryjnymi a zastosowaniem w praktyce
- Bezpieczeństwo technologii i substancji chemicznych: Niemiecki Federalny Instytut Badań i Testowania Materiałów
- SABOHS: nowy głos dla bezpieczeństwa i zdrowia w pracy w normalizacji
- Normalizacja belownic kanałowych rozpoczęta

Zobacz pełny spis treści