Szukasz ochron indywidualnych? Może odpowiednich szkoleń? Zobacz co proponujemy w Katalogu BHP!

Toggle Bar

Uwarunkowania pracy na wysokości w budownictwie

Typography

Według statystyk Państwowej Inspekcji Pracy1, ponad 70 proc. wypadków śmiertelnych przy pracy, do jakich doszło na budowach w 2009 r., stanowią upadki z wysokości. Poszkodowani w wypadkach najczęściej przebywali na rusztowaniach, dachach, stropach, oknach, drabinach i schodach. Przyczyny zaistniałych wypadków można sklasyfikować jako: przyczyny techniczne, organizacyjne i ludzkie.

Jerzy Obolewicz

W śród przyczyn technicznych dominowały: brak lub niewłaściwe urządzenia zabezpieczające, niewłaściwe środki ochrony zbiorowej, niewłaściwe wykonanie zabezpieczeń przed upadkami z dachów i stropów (krawędzie, otwory technologiczne, świetliki dachowe), ciągów komunikacyjnych, pomostów rusztowań. Do wypadków prowadził często nieodpowiedni stan balustrad, zastosowanie materiałów o nieodpowiedniej wytrzymałości (odpadów), niewłaściwe wykonanie połączeń, usytuowanie zabezpieczeń bezpośrednio przy krawędzi powierzchni, z których może nastąpić upadek. Zwraca też uwagę nieprawidłowy stan pomostów roboczych – luźno ułożone deski, o różnej grubości i długości, często wystające poza obrys rusztowań oraz nieodpowiedni stan zabezpieczenia rusztowań i drabin.
W grupie przyczyn organizacyjnych dominował brak nadzoru, tolerowanie odstępstw od przepisów i zasad bhp przez kierownictwo budowy oraz stosowanie niewłaściwej technologii.
Wśród przyczyn ludzkich dominowały: nieużywanie przez pracowników środków ochrony indywidualnej, urządzeń zabezpieczających i środków ochrony zbiorowe. Często przyczyną była brawura i lekceważenie poleceń przełożonych, niedostateczna koncentracja uwagi na wykonywanej czynności czy też nieznajomość zagrożenia.

Bezpieczeństwo na wysokości

Pracą na wysokości jest praca wykonywana na powierzchni znajdującej się na wysokości min. 1 m nad poziomem ziemi lub podłogi, która jest zaliczana do prac szczególnie niebezpiecznych2. Nie zalicza się do prac na wysokości pracy na powierzchni, niezależnie od wysokości jej usytuowania, jeżeli powierzchnia ta jest osłonięta ze wszystkich stron do wysokości min. 1,5 m pełnymi ścianami lub ścianami z oknami oszklonymi lub jest wyposażona w inne trwałe konstrukcje (urządzenia) chroniące pracownika przed upadkiem z wysokości. Typowe prace na wysokości wykonywane są na: rusztowaniach, drabinach, klamrach; słupach, masztach, konstrukcjach wieżowych, kominach; konstrukcjach budowlanych bez stropów; galeriach, pomostach, podestach. Oprócz prac zasadniczych wykonywane są też prace pomocnicze i czynności dodatkowe, takie jak: przenoszenie i podnoszenie materiałów budowlanych, narzędzi czy urządzeń; przechodzenie po płaszczyznach poziomych na wysokości; wchodzenie lub schodzenie na i ze stanowiska pracy. Podczas wykonywania tych prac mogą wystąpić zagrożenia dotyczące osób wykonujących prace, osób zatrudnionych na stanowiskach sąsiadujących lub osób postronnych znajdujących się w pobliżu prowadzenia prac. Zagrożenia te mogą być wywołane działaniami natury i/lub bezpośredni lub pośrednimi działaniami człowieka.
Najlepszym sposobem bezpiecznego prowadzenia procesu budowlanego (w tym robót na wysokości) jest zarządzanie bezpieczeństwem pracy uwzględniającym aspekty związane z wykonywaną pracą, takie jak: ustalenie zagrożeń i możliwości ich zlikwidowania, a w razie braku takich możliwości – zastosowanie odpowiednich środków w celu ochrony, kontrolowanie istniejącego stanu bhp oraz instruowanie pracowników w tym zakresie. Bezpieczeństwo pracy w procesach budowlanych można analizować w kategoriach technicznych, organizacyjnych i ludzkich (rys.1). Źródło: opracowanie własne
wykres

Wymagania dotyczące ludzi

Za bezpieczeństwo i ochronę zdrowia podczas wykonywania prac na wysokości odpowiadają zarówno pracodawcy jak i pracownicy. 

Według statystyk Państwowej Inspekcji Pracy1, ponad 70 proc. wypadków śmiertelnych przy pracy, do jakich doszło na budowach w 2009 r., stanowią upadki z wysokości. Poszkodowani w wypadkach najczęściej przebywali na rusztowaniach, dachach, stropach, oknach, drabinach i schodach. Przyczyny zaistniałych wypadków można sklasyfikować jako: przyczyny techniczne, organizacyjne i ludzkie.

Jerzy Obolewicz

W śród przyczyn technicznych dominowały: brak lub niewłaściwe urządzenia zabezpieczające, niewłaściwe środki ochrony zbiorowej, niewłaściwe wykonanie zabezpieczeń przed upadkami z dachów i stropów (krawędzie, otwory technologiczne, świetliki dachowe), ciągów komunikacyjnych, pomostów rusztowań. Do wypadków prowadził często nieodpowiedni stan balustrad, zastosowanie materiałów o nieodpowiedniej wytrzymałości (odpadów), niewłaściwe wykonanie połączeń, usytuowanie zabezpieczeń bezpośrednio przy krawędzi powierzchni, z których może nastąpić upadek. Zwraca też uwagę nieprawidłowy stan pomostów roboczych – luźno ułożone deski, o różnej grubości i długości, często wystające poza obrys rusztowań oraz nieodpowiedni stan zabezpieczenia rusztowań i drabin.
W grupie przyczyn organizacyjnych dominował brak nadzoru, tolerowanie odstępstw od przepisów i zasad bhp przez kierownictwo budowy oraz stosowanie niewłaściwej technologii.
Wśród przyczyn ludzkich dominowały: nieużywanie przez pracowników środków ochrony indywidualnej, urządzeń zabezpieczających i środków ochrony zbiorowe. Często przyczyną była brawura i lekceważenie poleceń przełożonych, niedostateczna koncentracja uwagi na wykonywanej czynności czy też nieznajomość zagrożenia.

Bezpieczeństwo na wysokości

Pracą na wysokości jest praca wykonywana na powierzchni znajdującej się na wysokości min. 1 m nad poziomem ziemi lub podłogi, która jest zaliczana do prac szczególnie niebezpiecznych2. Nie zalicza się do prac na wysokości pracy na powierzchni, niezależnie od wysokości jej usytuowania, jeżeli powierzchnia ta jest osłonięta ze wszystkich stron do wysokości min. 1,5 m pełnymi ścianami lub ścianami z oknami oszklonymi lub jest wyposażona w inne trwałe konstrukcje (urządzenia) chroniące pracownika przed upadkiem z wysokości. Typowe prace na wysokości wykonywane są na: rusztowaniach, drabinach, klamrach; słupach, masztach, konstrukcjach wieżowych, kominach; konstrukcjach budowlanych bez stropów; galeriach, pomostach, podestach. Oprócz prac zasadniczych wykonywane są też prace pomocnicze i czynności dodatkowe, takie jak: przenoszenie i podnoszenie materiałów budowlanych, narzędzi czy urządzeń; przechodzenie po płaszczyznach poziomych na wysokości; wchodzenie lub schodzenie na i ze stanowiska pracy. Podczas wykonywania tych prac mogą wystąpić zagrożenia dotyczące osób wykonujących prace, osób zatrudnionych na stanowiskach sąsiadujących lub osób postronnych znajdujących się w pobliżu prowadzenia prac. Zagrożenia te mogą być wywołane działaniami natury i/lub bezpośredni lub pośrednimi działaniami człowieka.
Najlepszym sposobem bezpiecznego prowadzenia procesu budowlanego (w tym robót na wysokości) jest zarządzanie bezpieczeństwem pracy uwzględniającym aspekty związane z wykonywaną pracą, takie jak: ustalenie zagrożeń i możliwości ich zlikwidowania, a w razie braku takich możliwości – zastosowanie odpowiednich środków w celu ochrony, kontrolowanie istniejącego stanu bhp oraz instruowanie pracowników w tym zakresie. Bezpieczeństwo pracy w procesach budowlanych można analizować w kategoriach technicznych, organizacyjnych i ludzkich (rys.1). Źródło: opracowanie własne
wykres

Wymagania dotyczące ludzi

Za bezpieczeństwo i ochronę zdrowia podczas wykonywania prac na wysokości odpowiadają zarówno pracodawcy jak i pracownicy. 

Organizacja pracy na wysokości

Pracodawca jest odpowiedzialny za:

  • przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego przy wykonywanych pracach,
  • likwidowanie zagrożeń u źródeł ich powstania,
  • stosowanie nowoczesnych rozwiązań technicznych,
  • nadawanie priorytetu środkom ochrony zbiorowej przed środkami ochrony indywidualnej,
  • instruowanie pracowników w zakresie bhp,
  • informowanie o istniejących zagrożeniach, w szczególności o zagrożeniach, przed którymi chronić ich będą środki ochrony indywidualnej oraz przekazanie informacji o zasadach ich stosowania,
  • wyznaczenie koordynatora ds. bhp, w razie gdy jednocześnie w tym samym miejscu wykonują pracę pracownicy zatrudnieni przez różnych pracodawców.

Pracownicy są obowiązani w szczególności do:

  • przestrzegania czasu pracy ustalonego w zakładzie pracy,
  • przestrzegania regulaminu pracy,
  • przestrzegania przepisów i zasad bhp oraz przepisów przeciwpożarowych,
  • dbania o dobro zakładu pracy oraz ochronę jego mienia.

Uczestnicy procesu budowlanego (inwestor, projektant, kierownik budowy) zostali zobowiązani do wypełniania obowiązków w zakresie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia3.

Inwestor jest odpowiedzialny m.in. za:

  • zorganizowanie procesu budowy z
  • uwzględnieniem zawartych w przepisach wymogów bezpieczeństwa i ochrony zdrowia,
  • zapewnienie opracowania projektu budowlanego,
  • zapewnienie opracowania planu BIOZ przed rozpoczęciem budowy, jeśli jest wymagany,
  • zapewnienie objęcia kierownictwa budowy przez kierownika budowy.

Projektant jest odpowiedzialny m.in. za:

  • sporządzenie projektu architektoniczno-budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej ( w tym bhp),
  • sporządzenie informacji BIOZ – ze względu na specyfikę projektowanego obiektu budowlanego, uwzględnianej w planie BIOZ,
  • koordynowanie techniczne wymaganych opracowań projektowych, zapewniające uwzględnienie zawartych w przepisach zasad BIOZ w procesie budowy, z uwzględnieniem specyfiki projektowanego obiektu budowlanego.

Kierownik budowy jest odpowiedzialny m.in. za:

  • sporządzenie lub zapewnienie sporządzenia planu BIOZ, jeżeli wymagają tego przepisy,
  • koordynowanie działań zapewniających przestrzeganie podczas wykonywania prac budowlanych zasad bezpieczeństwa i ochrony zdrowia zawartych w przepisach BHP,
  • wprowadzenie niezbędnych zmian w informacji BIOZ oraz w planie BIOZ, wynikających z postępu wykonywanych robót budowlanych.

Prace na wysokości mogą wykonywać wyłącznie pracownicy posiadający aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do tej pracy. Powinni oni odbyć okresowe badania lekarskie:

  • przy pracach na wysokości do 3m – badania co 3-5 lat (według wskazań lekarza),
  • przy pracach powyżej 3 m – badania co 2-3lata (w zależności od wskazań lekarza),
  • po ukończeniu 50 lat – corocznie.

Zabronione jest zatrudnianie przy pracy na wysokości kobiet ciężarnych poza stałymi galeriami, pomostami, podestami i innymi stałymi podwyższeniami posiadającymi pełne zabezpieczenie przed upadkiem (bez potrzeby stosowania środków ochrony indywidualnej przed upadkiem) oraz zatrudnianie młodocianych – osób, które ukończyły 16 lat, a nie przekroczyły 18 lat, przy pracach na wysokości powyżej 3 m grożących upadkiem z wysokości, a w szczególności przy robotach związanych budowlanych przy budowie, naprawie i czyszczeniu kominów; pracach związanych z przymusową pozycją w przestrzeni ograniczonej i narażających pracowników młodocianych na zmienny mikroklimat, prowadzonych na zewnątrz budynku. Dopuszcza się zatrudnianie młodocianych w wieku powyżej 17 lat na wysokości do 10 m, w wymiarze do 2 godz./dobę, pod warunkiem pełnego zabezpieczenia przed upadkiem i wyłączenia innych zagrożeń.

Organizacja pracy na wysokości

Przed rozpoczęciem pracy na wysokości należy zorganizować:

  • bezpośredni nadzór na tymi pracami wyznaczonych w tym celu osób,
  • odpowiednie środki zabezpieczające,
  • instruktaż pracowników. 

Wymagania dotyczące urządzeń technicznych


Bezpośredni nadzór nad wykonywaniem pracy na wysokości sprawuje osoba wyznaczona, zaś za bezpieczeństwo i higienę pracy na budowie ponosi kierownik budowy/robót.
Do podstawowych środków zabezpieczających pracowników przed ewentualnymi skutkami uaktywnienia się zagrożeń zawodowych występujących przy pracach na wysokości należą:

  • zapewnienie asekuracji osób wykonujących prace szczególnie niebezpieczne przez innych pracowników, którzy bezpośrednio tych prac nie wykonują,
  • wyposażenie pracowników w środki ochrony indywidualnej dobrane do rodzaju wykonywanej pracy oraz mogących się zaktywizować zagrożeń (np. sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości),
  • przeszkolenie pracowników w zakresie posługiwania się środkami ochrony indywidualnej,
  • urządzenia ochronne, np. osłony (bariery) miejsc niebezpiecznych, oznakowanie stref i miejsc niebezpiecznych (otwory w stropach, sufitach, miejscach wbudowania stolarki okiennej). 

Instruktaż pracowników należy przeprowadzić każdorazowo przed rozpoczęciem pracy w konkretnych warunkach. Instruktaż ten powinien uwzględniać: imienny podział pracy; kolejność wykonywania zadań oraz wymagania bhp przy poszczególnych czynnościach.
Przy organizowaniu prac na wysokości obowiązują zasady bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. Do podstawowych zasad bezpiecznego wykonywania prac na wysokości należą:

  • prace na wysokości powinny być organizowane i wykonywane tak, aby pracownik nie był zmuszony wychylać się poza obręcz balustrady lub obrys urządzenia, na którym stoi,
  • na powierzchniach wzniesionych na wysokość powyżej 1 m nad poziomem podłogi lub ziemi, na których w związku z wykonywaną pracą mogą przebywać pracownicy lub służących jako przejścia, należy przestrzegać następujących wymogów:
    - powinny być zainstalowane balustrady spełniające wymagania prawne,
    - jeżeli zastosowanie balustrad ze względu na rodzaj i warunki wykonywania prac jest niemożliwe, należy stosować inne skuteczne środki ochrony pracowników, odpowiednie do rodzajów i warunków wykonywania pracy, w szczególności sprzęt i indywidualny chroniący pracownika przed upadkiem z wysokości.

Podstawowym narzędziem do bezpiecznej organizacji pracy na wysokości jest ocena ryzyka zawodowego, którą należy przeprowadzać zgodnie z wymaganiami prawa 4, 5, 6, 7, 8, 9.

Wymagania dotyczące urządzeń technicznych

Podstawą doboru środków technicznych będących środkami profilaktycznymi zabezpieczającymi przed upadkiem z wysokości jest ocena ryzyka zawodowego. Zastosowane w jej następstwie środki powinny zapewnić bezpieczne warunki pracy. Można je podzielić na dwie grupy dotyczące: środków ochrony zbiorowej i środków ochrony indywidualnej. Zawsze środkom ochrony zbiorowej należy nadać pierwszeństwo przed środkami ochrony indywidualnej. Według wytycznych Państwowej Inspekcji Pracy10, dobierając środki ochrony przy pracy na wysokości, należy:

  • eliminować zagrożenia w miejscu ich powstawania – np. poprzez zmianę rozwiązań projektowych i eliminowanie potrzeby pracy na wysokości na etapie projektowania,
  • zapobiegać zagrożeniom – np. poprzez zmianę technologii pracy – montaż pomostów roboczych, drabin i poręczy do systemów deskowań ściennych, stropowych lub słupów, w pozycji leżącej na podłożu,
  • ograniczać pole pracy pasywnej – uniemożliwiać wystąpienia upadku poprzez zastosowanie środków nie wymagających udziału pracownika, np. zastosować balustrady, poręcze, czy siatki pionowe,
  • ograniczać pole pracy aktywnej – uniemożliwiać wystąpienie upadku poprzez zastosowanie środków wymagających udziału pracownika, takich jak:
    - środki ochrony indywidualnej (urządzenia i krótkie linki), które ograniczają poruszanie się i uniemożliwiają wystąpienie upadku,
    - środki do pracy w podparciu,
    - praca przy wykorzystywaniu technik linowych,
  • minimalizować długości upadku i konsekwencji:
    - pasywnej, poprzez zastosowanie środków ochrony zbiorowej (siatki na poziomie pracy),
    - aktywnej, poprzez zastosowanie środki ochrony indywidualnej (amortyzatory, urządzenia samohamowne itp.),
  • minimalizować konsekwencje upadku – np. poprzez siatki na niższym poziomie.

Do podstawowych technicznych środków ochrony pracy na wysokości zalicza się:
W grupie środków ochrony zbiorowej:

  • balustrady,
  • siatki bezpieczeństwa,

W grupie środków ochrony indywidualnej (systemy powstrzymywania spadania):

  • uprzęże (szelki bezpieczeństwa),
  • podsystemy łącząco-amortyzujące,
  • punkty zakotwienia.

Balustrady są podstawowym środkiem ochrony zbiorowej11. Należy je stosować podczas zabezpieczania stanowisk pracy, dróg komunikacyjnych, krawędzi oraz otworów w ścianach i stropach. Bezpieczna balustrada składa się z deski krawężnikowej o wys. 0,15 m i poręczy ochronnej umieszczonej na wysokości 1,1 m. Wolną przestrzeń miedzy deską krawężnikową a poręczą wypełnia się w sposób zabezpieczających pracowników przed upadkiem z wysokości. Wymagania szczegółowe dotyczące balustrad w zakresie wytrzymałościowym reguluje norma PN-EN 13354 tymczasowe systemy zabezpieczeń na krawędzi budynków. Opis techniczny wyrobu, metody badań. Współczesne systemy balustrad różnią się między sobą typem mocowania słupków. Do najczęściej stosowanych zalicza się:

  • system szczękowy,
  • system kotwiony do podłoża,
  • system mocowany do półek dwuteownika,
  • system mocowany do słupów i elewacji.

Dzięki zastosowaniu wymienionych systemów (np. poprzez kotwienie do innego elementu niż strop) pracownik ma możliwość pracy z pełnym dostępem do krawędzi (np. wykonanie obróbki blacharskiej na dachu).

Siatki ochronne stanowią kolejną, coraz bardziej popularną formę ochrony zbiorowej pracy na wysokości. Są wykonane z polipropylenu lub poliestru, głównie z siatek o oczkach 100 mm wykonanych z linek grubości 4-5 mm. Siatki powinny spełniać wymagania norm12. Ze względu na sposób wykorzystania siatki dzieli się na:

  • poziome siatki bezpieczeństwa (typ S) – stosowane w zabezpieczaniu prac na konstrukcjach hal oraz otworów w stropach budynków,
  • siatki poziome mocowane do wsporników (typ T, typ „szubienica”) – głównie wykorzystywane w podtrzymywaniu spadania podczas pracy przy krawędziach budynku,
  • siatki pionowe stanowiące zabezpieczenie krawędzi – stosowane do zabezpieczania krawędzi (zgodnie z normą PN-EN 13374). Są one mocowane do specjalnie zaprojektowanych słupków lub ograniczają (wypełniają) całą wolną przestrzeń elewacji lub rusztowania.

Środki ochrony indywidualnej są to środki noszone bądź trzymane przez pracownika w celu jego ochrony przed zagrożeniami13. Warunki ich stosowania powinny być zgodne z oceną ryzyka i należy je określić w instrukcji prowadzenia prac. Sprzęt powinien być kontrolowany przez użytkownika przed każdym użyciem oraz okresowo przez osobę upoważnioną, która dokona odpowiedniego wpisu w karcie użytkowania sprzętu.
Środki ochrony indywidualnej – systemy powstrzymywania spadania należy dobierać w zależności od rodzaju wykonywanych prac. W każdym bowiem przypadku służą one innym celom, np. powstrzymują spadanie, ograniczają poruszanie się, umożliwiają pracę w podparciu czy pracę z użyciem technik linowych.
Szelki bezpieczeństwa (uprząż) służą do powstrzymywania upadku. Powinny być wykonane zgodnie z normą14. Szelki posiadają urządzenia do przypięcia systemu amortyzującego i mogą być dodatkowo wyposażone w pas służący do pracy w podparciu15.
Elementy łącząco-amortyzujące (zatrzaśniki, linki bezpieczeństwa, amortyzatory, liny z urządzeniami samozaciskowymi, urządzenia samohamowne) powstrzymują spadanie pracownika w przypadku upadku z wysokości. Powinny spełniać wymagania normowe 16, 17, 18, 19,20.
Punkty zakotwienia łączą system łącząco-amortyzujący z elementami konstrukcji. W przypadku braku takich elementów należy stosować dodatkowe urządzenia umożliwiają zakotwienie systemu. Punkty zaczepienia powinny spełniać wymagania normowe21 w tym zakresie.
Współczesne systemy zabezpieczeń pracowników wykonujących prace na wysokości, np. system Alsipercha, przeznaczone są do asekuracji podczas wykonywania stropów oraz prac zbrojarskich. Jest to rodzaj żurawika wkładanego w tuleję zatopioną w konstrukcję. Do żurawika montowane jest urządzenie samohamujące. Układ taki pozwala na bezpieczne wykonywanie pracy na wysokości.

 1.    materiały wewnętrzne Państwowej Inspekcji Pracy
 2.    rozporządzenie MPiPS z 26 września 1997 r. W sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy
 3.    Obolewicz J., BHP czy BIOZ - Współczesny etos bezpiecznego budowniczego [w:] VII Konferencja Naukowo-Techniczna, Warsztaty Inżynierów Budownictwa, Puławy 2010
 4.    Kodeks pracy
 5.    rozporządzenie MPiPS z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy
 6.    rozporządzenie ministra zdrowia z 30 grudnia 2004 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych
 7.    rozporządzenie MGiP z 5 sierpnia 2005 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne
 8.    rozporządzenie MZ z 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki
 9.    rozporządzenie MPiPS z 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych
 10.    Wydawnictwo PIP, Główny Inspektorat Pacy, BUDOWNICTWO - dobór środków technicznych zabezpieczających przed upadkiem z wysokości, Warszawa 2009
 11.    Rozporządzenie MI z 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych
 12.    PN-EN 1263-1; PN-EN 1263-2 Siatki bezpieczeństwa - Część 1, 2: Wymagania bezpieczeństwa, metody badań
 13.    Rozporządzenie MPiPS z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy
 14.    PN-EN361 Wymogi dotyczące konstrukcji oraz badania szelek
 15.    PN-EN813 Wymogi dotyczące pasa do pracy w podparciu
 16.    PN-EN362 Zatrzaśniki
 17.    PN-EN354 Linki bezpieczeństwa
 18.    PN-EN355 Amortyzatory
 19.    PN-EN 353; PN-EN358 Liny z urządzeniami samozaciskowymi
 20.    PN-EN360 Urządzenia samohamowne
 21.    PN-EN795 Urządzenia kotwiące - Wymagania i badania

dr inż. Jerzy Obolewicz

Politechnika Białostocka

okladka

Artykuł został opublikowany w miesięczniku Praca i Zdrowie 01/2011

W tym wydaniu m.in.:

- Astma u osób zawodowo sprzątających – nowy problem medycyny pracy?
- Zima niestraszna – o odzieży przy pracach zimowych
- Ocena ryzyka zawodowego na stanowisku operatora sprzętu do robót ziemnych
- Lekarstwa na bezrobocie

Zobacz pełny spis treści