Szukasz ochron indywidualnych? Może odpowiednich szkoleń? Zobacz co proponujemy w Katalogu BHP!

Toggle Bar

Czy bezpieczeństwo się opłaca?

Typography

Odpowiedź na pytanie o sensowność ponoszenia nakładów finansowych na bezpieczeństwo pracy nie jest wcale tak oczywista, jak mogłoby się wydawać, choćby z tego względu, że przeznaczenie na ten cel określonych środków, podobnie jak w przypadku każdej innej inwestycji, może prowadzić do przeinwestowania. Cóż z tego, że przedsiębiorca zakupi supernowoczesne urządzenie wyposażone we wszelkiego rodzaju niezbędne zabezpieczenia, jeżeli nie będzie miał z czego spłacić zaciągniętego na ten cel kredytu i w efekcie będzie zmuszony do likwidacji zakładu i zwolnienia załogi.

Bogdan Solawa

Pytanie o rozsądny poziom inwestycji w bhp ma więc sens, a możliwości udzielenia na nie różnych odpowiedzi jest tak wiele, jak wiele jest sytuacji, w których należy je postawić.

Jedną z odpowiedzi może być przykład pracodawcy, który w małej miejscowości koło Krakowa zajmuje się produkcją akcesoriów meblowych. W ramach tej działalności wytwarza m.in. detale z tworzyw sztucznych przy użyciu wtryskarek. Przy obsłudze jednego z tych urządzeń doszło do wypadku, o którym Okręgowy Inspektorat Pracy w Krakowie powiadomił niezwłocznie specjalista ds. bhp, realizujący u tego pracodawcy obowiązki służby bhp. Zgłosił to zdarzenie do OIP telefonicznie, bazując na informacji przekazanej mu również telefonicznie przez pracodawcę. Dlaczego zdecydował się to zrobić, zanim pojawił się na miejscu zdarzenia? Z informacji przekazanych mu przez pracodawcę wynikało, że do wypadku doszło na skutek dociśnięcia dłoni pracownika obsługującego wtryskarkę do matrycy przez zamykającą się formę. Z jego doświadczenia zawodowego wynikało jasno, że w takim przypadku wypadek należy wstępnie zakwalifikować jako ciężki, czyli podlegający zgłoszeniu do PIP, bo jego skutki to w najlepszym razie zmiażdżenie części kończyny, która znalazła się w strefie zamykania się formy, a w najgorszym amputacja urazowa. Sytuacja była o tyle szczególna, że poszkodowany pracownik jest bratem pracodawcy.
Na miejscu okazało się jednak, że lewa dłoń poszkodowanego, która została dociśnięta przez zamykającą się formę, nie uległa amputacji, co więcej ze wstępnej diagnozy medycznej wynikało, że poza powierzchownymi urazami pracownik nie doznał większych obrażeń. Ostatecznie najpoważniejszym skutkiem zdarzenia dla poszkodowanego okazało się pęknięcie jednej z kości śródręcza. Postępowanie wyjaśniające wykazało bowiem, że skutki wypadku zostały zminimalizowane, ponieważ zadziałało jedno z zabezpieczeń (urządzenie spełniało wymogi określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy – DzU nr 191, poz. 1596 ze zm.). Z poczynionych ustaleń wynikało, że do zdarzenia doszło w czasie operowania przez pracownika dłonią w strefie zamykania formy, przy czym urządzenie pracowało w cyklu automatycznym, a przed podjęciem ww. czynności operator nie zatrzymał urządzenia wyłącznikiem, zakładając, że po odsunięciu osłony strefy zamykania formy jej ruch zostanie zatrzymany przez wyłącznik krańcowy, uruchamiany przez odsunięcie osłony. Do zatrzymania ruchu formy jednak nie doszło ze względu na usterkę wyłącznika krańcowego – odłamanie końcówki stanowiącej element łączący wyłącznik z osłoną w czasie jej przesuwania.

Do zatrzymania ruchu formy jednak nie doszło ze względu na usterkę wyłącznika krańcowego – odłamanie końcówki stanowiącej element łączący wyłącznik z osłoną w czasie jej przesuwania.

Wyłącznik krańcowy usytuowany po stronie przeciwnej niż panel sterowniczy był niewidoczny dla operatora. Z dokumentacji techniczno ruchowej urządzenia wynikało, że oprócz wyłącznika krańcowego, zblokowanego z osłoną strefy zamykania formy, wtryskarka wyposażona była w dodatkowe zabezpieczenie działające przez detektor położenia formy, który wyłącza ruch formy, gdy pomiędzy nią a matrycą znajduje się jakaś przeszkoda. Zadziałanie tego właśnie dodatkowego zabezpieczenia pozwoliło na zminimalizowanie skutków naruszenia zasad bezpieczeństwa przez operatora. Zgodnie z wymogami nie powinien on bowiem pod żadnym pozorem operować kończynami w strefie ruchu elementów urządzenia w czasie jego pracy. Z doświadczeń inspektorów pracy, badających podobne wypadki, wynika jednak, że często jedną z przyczyn tych zdarzeń jest wykonywanie przez pracownika rękami jakichś czynności w strefie zamykania formy. Skuteczniejsze jest więc na pewno zastosowanie dodatkowego zabezpieczenia niż liczenie wyłącznie na zdrowy rozsądek operatora. Zwłaszcza że niejednokrotnie zdarzało się, iż pracownicy sami blokowali końcówki wyłączników krańcowych, działających po odsunięciu osłony, aby  – jak uzasadniali – „nie marnować czasu” na wyłączanie urządzenia na przykład w sytuacji, gdy po wykonaniu wtrysku i otwarciu formy wykonana wypraska nie wypadała samoczynnie i trzeba ją było wyciągnąć ręcznie. Poszkodowani wyjaśniali później, że do podejmowania takiego ryzyka motywował ich akordowy system wynagrodzeń, a długość cyklu pracy urządzenia była wystarczająca, aby wykonać konieczną operację w trakcie jego trwania.

bhp1 bhp2 bhp3 bhp4

Z wyjaśnień pracodawcy wynika, że rozpoczynając działalność kilka lat wcześniej, nie mógł sobie pozwolić na zakup nowych urządzeń. Jak powiedział najtańsza dostępna wtedy na rynku nowa wtryskarka, wyprodukowana w Chińskiej Republice Ludowej, kosztowała ok. 100 tysięcy złotych, a liczenie każdej złotówki po stronie kosztów było i jest konieczne przede wszystkim ze względu na niskie ceny produktu finalnego, który na nasz rynek trafia również często z Państwa Środka. Decydując się wtedy na zakup maszyn używanych, postanowił jednak wydać nieco więcej niż wynosił koszt nabycia zdezelowanych wraków po cenie złomu.
Na pewno za decyzję o zakupie droższych, ale spełniających minimalne wymagania urządzeń, jest i będzie mu zawsze wdzięczny młodszy brat, który mimo przykrych konsekwencji naruszenia zasad bezpiecznej obsługi urządzenia pozostał osobą w pełni sprawną.

Bogdan Solawa

okladka

Artykuł został opublikowany w miesięczniku Atest 02/2012

W tym wydaniu m.in.:

- Odprawa pośmiertna
- Przepisy bhp w praktyce laboratoryjnej (5)
- Ochrona środowiska ważnym elementem systemów bezpieczeństwa chemicznego (część 2)
- Kontrola warunków pracy (cz. 2)
- Z jak zagrożenie wybuchem – część 4 (dokument zabezpieczenia przed wybuchem)

Zobacz pełny spis treści